Tầm nhìn

Thái Bình: Phê duyệt Đề án xây dựng hồ sơ “Nghệ thuật Chèo đồng bằng sông Hồng” đệ trình UNESCO

10:06, 08 Tháng Chín 2022

(DSX)- UBND tỉnh Thái Bình đã ban hành Quyết định số 1860/QĐ-UBND phê duyệt Đề án xây dựng hồ sơ “Nghệ thuật Chèo đồng bằng sông Hồng” đệ trình UNESCO đưa vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Ảnh minh họa. Nguồn: thaibinhtv.vn

Đề án nhằm phát huy những giá trị và chức năng văn hóa, xã hội của Nghệ thuật Chèo đồng bằng sông Hồng trong xã hội đương đại; đảm bảo sức sống của Chèo thông qua xây dựng các biện pháp bảo vệ và phát huy giá trị di sản tại cộng đồng; phát huy vai trò của các Câu lạc bộ Chèo trong trao truyền di sản cho thế hệ trẻ. Đồng thời nâng cao nhận thức trong công chúng nói chung, đặc biệt là thế hệ trẻ về nghệ thuật Chèo là một loại hình sân khấu dân gian và là tài sản vô giá của cộng đồng người Việt ở đồng bằng sông Hồng đã sáng tạo, bảo vệ và phát huy trong suốt chiều dài lịch sử. Qua đó nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và sự hỗ trợ về nguồn lực của ngành văn hóa và các cấp chính quyền từ trung ương đến địa phương trong công tác bảo vệ và phát huy giá trị của nghệ thuật Chèo đồng bằng sông Hồng.

Theo Đề án, sẽ triển khai thực hiện những nội dung gồm: Tổ chức thu thập tư liệu Chèo đồng bằng sông Hồng (thu thập tư liệu thành văn, thư tịch; thu thập tư liệu từ nghiên cứu điền đã với sự tham gia của cộng đồng, người thực hành; Tổ chức ghi hình và chụp ảnh (về môi trường văn hóa của người Việt ở châu thổ sông Hồng; các sinh hoạt văn hóa cộng đồng làng xã, sinh hoạt gắn với nội dung phản ánh của các vở Chèo truyền thống; các buổi truyền dạy Chèo theo phương thức truyền miệng, truyền nghề truyền ngón từ diễn viên, nghệ nhân tới học viên, học sinh, giới trẻ…); Kiểm kê khoa học di sản và lấy ý kiến đồng thuận của cộng đồng theo hướng dẫn của UNESCO; Tổ chức các Hội nghị, Hội thảo liên quan đến xây dựng Hồ sơ trình UNESCO (Tổ chức tọa đàm lấy ý kiến chuyên gia về tên gọi, không gian văn hóa, đặc trưng của di sản; Hội nghị giữa cơ quan xây dựng Hồ sơ với lãnh đạo tỉnh Thái Bình, lãnh đạo, cộng đồng các huyện, địa phương có thực hành hát Chèo để xét duyệt nội dung hồ sơ; Hội nghị các chuyên gia về di sản văn hóa phi vật thể thông qua hồ sơ; Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia họp xin ý kiến thông qua hồ sơ; Hội thảo quốc tế “Bảo vệ và phát huy giá trị Chèo đồng bằng sông Hồng trong xã hội đương đại”); Xuất bản sách và tạp chí về Nghệ thuật chèo đồng bằng sông Hồng; Làm các phim và ảnh theo yêu cầu của UNESCO; Hoàn thiện hồ sơ khoa học theo mẫu ICH-02 của UNESCO; Tổ chức các hoạt động bảo vệ và phát huy Nghệ thuật Chèo đồng bằng sông Hồng; Tuyên truyền trên các phương tiện truyền thông đại chúng về Nghệ thuật Chèo đồng bằng sông Hồng; Tham quan một số nước có di sản sân khấu dân gian được UNESCO ghi danh; Tham dự các cuộc họp của Ủy ban Liên chính phủ UNESCO; Bảo vệ hồ sơ Nghệ thuật Chèo tại UNESCO.

Tỉnh Thái Bình là một trong những cái nôi của những làn điệu hát Chèo. Làng Khuốc (nay thuộc xã Phong Châu, huyện Đông Hưng), cùng với làng Hà Xá (nay thuộc xã Tân Lễ, huyện Hưng Hà) và Sáo Đền (nay thuộc xã Song An, huyện Vũ Thư) xưa kia là những chiếng Chèo nổi tiếng của Thái Bình. Ở Thái Bình, trong các lễ hội truyền thống, cùng với các nghi lễ tế, rước, các trò chơi thi tài thì hầu như không thể thiếu diễn xướng Chèo. Thái Bình còn lưu giữ nhiều điệu hát dân ca đồng bằng, hát đò đưa, hò chèo thuyền, kể hạnh, Ca trù, Chầu văn… Các điệu hát dân gian này đã được các nghệ sỹ, diễn viên, nghệ nhân vận dụng khéo léo để sáng tạo, làm phong phú thêm những làn điệu Chèo.

Trong bối cảnh hiện nay, Chèo truyền thống đang bị mai một bởi sự biến đổi mạnh mẽ của đời sống đương đại về ngành nghề cũng như sự phát triển của công nghiệp giải trí, công nghệ thông tin và mạng xã hội. Mặc dù là một loại hình ca kịch truyền thống được ưa chuộng và phát triển mạnh mẽ trong các làng quê ở một vùng châu thổ sông Hồng rộng lớn, các chiếng Chèo ngày càng bị co hẹp lại và không còn được biểu diễn thường xuyên. Trước tình hình này, ngành văn hóa, thể thao và du lịch nói chung, tỉnh Thái Bình nói riêng đã chú trọng phát triển phong trào hát Chèo, diễn Chèo trong quần chúng qua việc tổ chức thành lập các tổ, đội, nhóm, CLB Chèo ở cơ sở. Riêng tỉnh Thái Bình hiện có 234 CLB Chèo, với hơn 8.000 hội viên. Các CLB Chèo sinh hoạt, tập luyện tại các nhà văn hóa xã, phường, thôn, tổ dân phố, khu di tích, trường học. Một số CLB sinh hoạt tại nhà dân. Ngoài việc trình diễn các vở Chèo truyền thống, các CLB đã sáng tác, sử dụng các bài hát Chèo lời mới, ca cảnh, hoạt cảnh, những vở Chèo ngắn mang hơi thở thời đại, phản ánh bối cảnh của đất nước cũng như các mối quan hệ xã hội. Bên cạnh đó ngành văn hóa ở địa phương cùng với cộng đồng, các diễn viên, nghệ nhân, người thực hành Chèo nói chung đã tổ chức nhiều cuộc hội thi Chèo các cấp với sự tham gia của đông đảo các CLB Chèo.

Với sự nỗ lực của lãnh đạo các cấp, của cộng đồng người thực hành Chèo, các chiếng Chèo và CLB Chèo đang làm sống lại một loại hình sân khấu dân gian mang đậm bản sắc Việt. Bản chất của nghệ thuật Chèo là của cộng đồng làng xã người Việt ở châu thổ Bắc Bộ, do cộng đồng sáng tạo hàng trăm năm nay, phản ánh cuộc sống văn hóa, xã hội. Nghệ thuật Chèo mang đậm bản sắc văn hóa của người Việt ở châu thổ sông Hồng đã và đang được cộng đồng gìn giữ và phát huy trong đời sống. Nghệ thuật Chèo sông Hồng xứng đáng được ghi danh vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia và đệ trình UNESCO ghi danh trong Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Việc xây dựng hồ sở trình Bộ VHTTDL và đệ trình UNESCO là một việc làm vô cùng cần thiết và cấp bách. Công tác xây dựng hồ sơ là một quá trình nghiên cứu, tìm hiểu thực trạng, sự trao truyền di sản, giá trị và chức năng di sản đối với cộng đồng. Sự quan tâm của Nhà nước, của các cấp chính quyền, ngành văn hóa và với sự đồng thuận của cộng đồng thực hành di sản Chèo đối với việc xây dựng hồ sơ để ghi danh nghệ thuật Chèo góp phần nâng cao nhận thức của công chúng nói chung về việc bảo vệ và phát huy Chèo như là một tài sản văn hóa quý giá của dân tộc. Các nỗ lực tăng cường các hoạt động tập luyện, dàn dựng các vở Chèo, tổ chức truyền dạy sẽ làm giảm thiểu nguy cơ bị mai một, đảm bảo sức sống lâu dài cho di sản. Tất cả những động thái này là cần thiết để bảo vệ và phát huy một loại hình nghệ thuật sân khấu mang đậm bản sắc văn hóa của người Việt ở châu thổ sông Hồng./.

T.T

Tin liên quan