Tầm nhìn

Lễ hội Khai hạ và Tri thức lịch Tre của người Mường trở thành Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

15:05, 29 Tháng Bảy 2022

(DSX) – Lễ hội Khai hạ và Tri thức Lịch Đoi (Lịch Tre) của người Mường (Hòa Bình) đã chính thức được đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Đây là sự kiện có ý nghĩa đặc biệt đối với người dân xứ Mường trên mảnh đất Hòa Bình.

Lễ hội Khai hạ Mường Bi - một trong bốn lễ hội Khai hạ của người Mường Hòa Bình thường được tổ chức vào ngày mùng 8 Tết âm lịch hằng năm tại huyện Tân Lạc. (Nguồn: baodantoc.vn)

Bộ VHTTDL đã ban hành các Quyết định số 1756, 1757/QĐ-BVHTTDL về việc đưa Lễ hội Khai hạ và Tri thức lịch Đoi (lịch Tre) của người Mường (Hòa Bình) vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Theo đó, Bộ VHTTDL yêu cầu Chủ tịch Ủy ban nhân dân các cấp nơi có di sản văn hóa phi vật thể được đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, trong phạm vi nhiệm vụ và quyền hạn của mình, thực hiện việc quản lý nhà nước theo quy định của pháp luật về di sản văn hóa.

Lễ hội Khai hạ dân tộc Mường ở Hòa Bình hay còn gọi là lễ hội Khuống mùa, là lễ hội dân gian truyền thống lớn nhất và đã có từ rất lâu đời của người Mường Hòa Bình. Lễ hội gắn liền với nền sản xuất nông nghiệp lúa nước, mang nhiều dấu ấn của nền văn minh Việt cổ; là hoạt động văn hóa-tín ngưỡng không thể thiếu của đồng bào người Mường ở Hòa Bình, đặc biệt là ở 4 vùng Mường lớn của tỉnh Hòa Bình: Bi, Vang, Thàng, Động.

Các nghi lễ được thực hành trong lễ hội Khai hạ dân tộc Mường Hòa Bình là sự thể hiện của đạo lý "uống nước nhờ nguồn", lòng biết ơn sâu sắc của người dân với các vị thần có công lập bản, lập Mường, cầu mong vạn vật phát triển thuận lợi, mùa màng bội thu, cuộc sống ấm no, hạnh phúc, những điều tốt đẹp đến với người dân, xóm bản. Đồng thời, thể hiện các giá trị văn hóa và sức mạnh cộng đồng trên mọi bình diện, là chất keo kết dính tạo nên sự cố kết cộng đồng.

Bộ Lịch Tre dân tộc Mường Hòa Bình. (Nguồn: vtc.vn)

Lịch Đoi (lịch Tre) của người Mường là bộ lịch cổ tri thức dân gian có từ rất lâu đời, tồn tại và giữ nguyên giá trị cho đến ngày nay. Người Mường đã quan sát sự vận động của mặt trăng, dựa vào đặc tính của trăng trong chu kỳ tháng, cũng như sự vận chuyển của sao Đoi, để phân định thời gian, ngày, giờ, tuần, tháng, năm và chế định ra 12 thẻ tre “còn gọi là lịch tre: mỗi thẻ tre là một tháng, trong đó có số ngày trong tháng, ghi theo lối khắc gạch những ngày tốt, xấu, ngày mưa, ngày gió, ngày cá, ngày thú, ngày đại cát hay ngày xích khẩu… để đi làm ăn, làm nhà mới, cưới vợ, gả chồng hay công to việc lớn trong Mường.

Có thể nói, Lịch Đoi (Lịch Tre) là sự tổng hợp, đúc kết kinh nghiệm qua nhiều đời của người Mường xưa và là biểu hiện rực rỡ của tư duy Mường - Việt trong nhận thức thế giới, một sự tổng hợp của các phân kỳ thời gian trong suốt một năm dựa trên cách tính toán, và sự vận động của mặt trăng, kết hợp với các sao.

Việc Lễ hội Khai hạ và Tri thức lịch Đoi (lịch Tre) của người Mường (Hòa Bình) được đưa vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia sẽ góp phần trong việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa, lịch sử của dân tộc Mường trên mảnh đất Hòa Bình./.

Tin liên quan