Cộng đồng

Bình Định: Kết quả ghi nhận trong hoạt động bảo tồn di sản văn hóa

16:09, 17 Tháng Mười Một 2021

(DSX) – Những năm qua, công tác bảo tồn di sản văn hóa trên địa bàn tỉnh Bình Định đã đạt được những kết quả ghi nhận. Nhiều giá trị văn hóa truyền thống và di sản văn hóa được kế thừa, bảo tồn và phát huy, phục vụ nhu cầu đời sống văn hóa tinh thần của Nhân dân; hình thành nhiều sản phẩm văn hóa - du lịch hấp dẫn, thúc đẩy phát triển du lịch, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

Nghệ thuật Bài chòi Bình Định. (Nguồn: Nhandan)

Theo thống kê, hiện nay trên địa bàn toàn tỉnh có 133 di tích được xếp hạng (gồm: 02 di tích xếp hạng quốc gia đặc biệt, 34 di tích xếp hạng quốc gia và 97 di tích xếp hạng cấp tỉnh với các loại hình: di tích lịch sử, khảo cổ, kiến trúc nghệ thuật và danh lam thắng cảnh.

Trong những năm qua, được sự quan tâm của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch hỗ trợ kinh phí từ Chương trình mục tiêu quốc gia về văn hóa, sự huy động các nguồn lực từ ngân sách của tỉnh và nguồn xã hội hóa đóng góp, tài trợ của các doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân cho công tác bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích lịch sử - văn hóa tại địa phương, nhiều công trình di tích đã được đầu tư trùng tu, tôn tạo đạt kết quả tích cực, như: Triển khai các dự án trùng tu, tôn tạo và phát huy các di tích lịch sử, văn hoá liên quan phong trào nông dân Tây Sơn: Quy hoạch, xây dựng mở rộng, nâng cấp Bảo tàng Quang Trung nằm trong khuôn viên Khu di tích quốc gia đặc biệt Đền thờ Tây Sơn Tam kiệt; đầu tư xây dựng Khu tâm linh tại di tích Đài Kính Thiên; trùng tu, tôn tạo di tích Gò Lăng và khu di tích Lăng mộ Hiển tổ khảo Tây Sơn Tam kiệt; mở rộng Đền thờ Tây Sơn Tam kiệt và xây dựng Nhà thờ tổ Tây Sơn Tam kiệt; xây dựng tôn tạo, phục hồi di tích Bến Trường Trầu…

Đầu tư xây dựng, trùng tu, tôn tạo các di tích: Khu lưu niệm Nguyễn Sinh Sắc tại Huyện đường Bình Khê, Lăng Mai Xuân Thưởng, Đền thờ Võ Duy Dương, Đình làng An Thường, Văn chỉ Hoài Ân, Đền thờ Tăng Bạt Hổ, Đền thờ Đào Duy Từ, Nhà lưu niệm nhà thơ Xuân Diệu, Chùa Bà, Đình Cẩm Thượng, Chùa Ông Nhiêu, Đền thờ Danh nhân văn hóa Đào Tấn, Đền thờ Nguyễn Trung Trực....

Đền thờ Tây Sơn Tam Kiệt. (Nguồn: dsvh.gov.vn)

Đối với hệ thống di tích tháp Chăm, từ nguồn kinh phí đầu tư theo Chương trình mục tiêu quốc gia và ngân sách tỉnh, tỉnh Bình Định đã thực hiện nhiều dự án trùng tu, tôn tạo chống xuống cấp các di tích tháp: Tháp Đôi, Tháp Bánh Ít, Tháp Phú Lốc, Tháp Dương Long, Tháp Cánh Tiên, Tháp Bình Lâm. Trong đó, một số tháp đang được khai thác phục vụ khách tham quan du lịch như: Tháp Đôi, Tháp Cánh Tiên, Tháp Bánh Ít. Riêng Tháp Dương Long, là di tích quốc gia đặc biệt, được trùng tu phục hồi giai đoạn I từ cao độ 12m trở lên; sau đó kinh phí đầu tư theo Chương trình mục tiêu quốc gia kết thúc nên công trình trùng tu dang dở, cần được đầu tư tiếp tục trùng tu để bảo quản kiến trúc và hoàn thiện cơ sở hạ tầng, khai thác phát huy giá trị di tích...

Đối với các di tích lịch sử cách mạng, nhiều công trình di tích lịch sử cách mạng, nhà lưu niệm được đầu tư xây dựng tôn tạo từ nguồn vốn ngân sách tỉnh, huyện và huy động các nguồn vốn xã hội hóa như: Biểu tượng địa điểm tập kết ra Bắc, Khu di tích Nhà tù Phú Tài, Khu di tích cách mạng Núi Bà, Nhà bia tưởng niệm chiến thắng của Sư đoàn 3 Sao Vàng (Hoài Nhơn), Khu di tích lịch sử cách mạng Núi Chéo (Hoài Ân), di tích lưu niệm Nơi thành lập Chi bộ Vạn Đức, di tích Hố Đá Bàn, Chiến thắng Cầu Cương, Chiến thắng Đồi Miếu, Vụ thảm sát Cầu Bình Trị - Đập Cây Kê, di tích Nơi thành lập Chi bộ Đề-pô Diêu Trì, di tích Nơi thành lập Chi bộ Hồng Lĩnh, Chiến thắng Chợ Cát, Nơi cập bến Tàu Không số tại bãi biển Lộ Diêu; đang triển khai nâng cấp, mở rộng di tích lịch sử Chiến thắng Đèo Nhông - Dương Liễu... Các di tích được đầu tư nghiên cứu, bảo tồn, tu bổ, tôn tạo đã phát huy giá trị, giáo dục truyền thống lịch sử, văn hóa và góp phần tạo nên các sản phẩm du lịch đặc trưng của tỉnh phục vụ du khách tham quan trong và ngoài nước.

Về hoạt động bảo tồn và phát huy di sản văn hóa phi vật thể, kiểm kê ghi danh di sản văn hóa phi vật thể đã có 88 di sản đưa vào Danh mục kiểm kê di sản văn hóa phi vật thể tỉnh Bình Định, phân theo loại hình như sau: Ngữ văn dân gian (04); Nghệ thuật trình diễn dân gian (19); Tập quán xã hội (29); Lễ hội truyền thống (17); Nghề thủ công truyền thống (12); Tri thức dân gian (07). Trong đó có ba di sản được đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia gồm: Võ cổ truyền Bình Định (Quyết định số 5079/QĐ-BVHTTDL ngày 27/12/2012), Hát bội Bình Định và Nghệ thuật Bài chòi Bình Định (Quyết định số 2684/QĐ-BVHTTDL ngày 25/8/2014).

Cùng với đó, tỉnh Bình Định cùng với 8 tỉnh, thành miền Trung phối hợp với các đơn vị trực thuộc Bộ xây dựng hồ sơ khoa học quốc gia Nghệ thuật Bài chòi Trung bộ Việt Nam trình UNESCO. Ngày 07/12/2017, trong khuôn khổ kỳ họp thứ 12 của Ủy ban Liên Chính phủ Công ước UNESCO 2003, “Nghệ thuật Bài chòi Trung Bộ của Việt Nam” chính thức được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Tháng 5/2018, tại thành phố Quy Nhơn, UBND tỉnh Bình Định phối hợp với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và các tỉnh Trung bộ tổ chức Lễ đón Bằng của UNESCO ghi danh Nghệ thuật Bài chòi Trung bộ Việt Nam là Di sản văn hoá phi vật thể đại diện của nhân loại. Đây là sự kiện quan trọng không chỉ riêng đối với các tỉnh miền Trung, mà còn góp phần khẳng định bản sắc văn hóa phong phú, đa dạng của dân tộc Việt Nam; cũng như thể hiện các cam kết của Việt Nam đối với công tác bảo tồn các giá trị văn hóa, nghệ thuật của nhân loại.

Biểu diễn Võ cổ truyền Bình Định tại Liên hoan quốc tế Võ cổ truyền Việt Nam lần thứ VII - Bình Định năm 2019. (Nguồn: binhdinh.dcs.vn)

Để tôn vinh đúng giá trị đích thực về khoa học, lịch sử, văn hóa và định hướng cho công tác bảo vệ, phát huy giá trị của di sản Võ cổ truyền Bình Định trong quá trình hội nhập quốc tế và phát triển bền vững, tháng 3/2021, UBND tỉnh Bình Định đã có văn bản đề nghị Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chỉ đạo các đơn vị có liên quan xây dựng kế hoạch phối hợp với UBND tỉnh Bình Định tiến hành lập hồ sơ khoa học di sản Võ cổ truyền Bình Định giai đoạn 2021 - 2025, trình Chính phủ đưa di sản Võ cổ truyền Bình Định vào danh mục đề cử lên UNESCO ghi danh, tôn vinh là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Công tác sưu tầm, kiểm kê, bảo quản hiện vật bảo tàng, Bảo tàng Quang Trung đang quản lý 11.690 tư liệu, hiện vật (bao gồm hiện vật gốc và hiện vật phục chế) liên quan lịch sử triều đại Tây Sơn, được trưng bày tại nhà bảo tàng để phục vụ khách tham quan. Bảo tàng tỉnh Bình Định đang lưu giữ hơn 15.000 hiện vật. Đáng chú ý, Bình Định hiện có 08 hiện vật được Thủ tướng Chính phủ công nhận bảo vật quốc gia, trong đó Bảo tàng tỉnh lưu giữ 05 bảo vật; Chùa Phật Lồi, xã Nhơn Hội, thành phố Quy Nhơn lưu giữ 01 bảo vật; Chùa Nhạn Sơn, xã Nhơn Hậu, thị xã An Nhơn lưu giữ 02 bảo vật.

Công tác xã hội hóa hoạt động bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa, những năm gần đây, các di tích lịch sử - văn hóa và danh lam thắng cảnh trên địa bàn tỉnh đã thu hút sự đầu tư, tài trợ hàng trăm tỷ đồng của nhiều doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân cho hoạt động trùng tu, tôn tạo, phát huy giá trị di tích, mua sắm bài trí đồ thờ tự, trang trí di tích, tổ chức lễ hội tại di tích. Việc xã hội hóa hoạt động bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa đã mang lại hiệu quả tích cực, góp phần làm cho diện mạo di sản văn hóa của tỉnh nhà ngày càng khởi sắc, hình thành các sản phẩm văn hóa - du lịch hấp dẫn, góp phần phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh./.

Anh Vũ

Tin liên quan