Ứng dụng

Một số giải pháp bảo vệ ca trù Hưng Yên

17:11, 06 Tháng Mười Hai 2021

(DSX)- Để học được hết các làn điệu Hát Ca trù người học phải bền bỉ khổ luyện trong một thời gian dài, do đó công tác truyền dạy, thu hút người học và người dạy gặp nhiều khó khăn.

Ảnh minh họa- Nguồn: VOV
Hưng Yên là một trong 16 tỉnh, thành có sinh hoạt Hát Ca trù, song số lượng cộng đồng thực hành di sản ngày một ít đi và tuổi đời người tham gia ngày một cao. Do sự thay đổi của đời sống xã hội, sự phát triển của các loại hình văn hóa giải trí hiện đại và vì “kén” người nghe nên những năm gần đây, Hát Ca trù ở Hưng Yên không còn thu hút sự quan tâm của đông đảo khán thính giả. Hoạt động của các Câu lạc bộ cũng không thường xuyên như trước. Song bởi tình yêu với di sản, một số đào nương, kép đàn Hát Ca trù trên địa bàn tỉnh vẫn tiếp tục tham gia các hoạt động trình diễn, thực hành di sản tại một số sự kiện văn hóa ở trong và ngoài tỉnh.
Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác bảo tồn di sản Hát Ca trù còn có những khó khăn, hạn chế như: Ca trù là loại hình nghệ thuật có kỹ thuật trình bày khó (thuộc dòng âm nhạc bác học) rất kén người hát và cả người nghe. Để học được hết các làn điệu Hát Ca trù người học phải bền bỉ khổ luyện trong một thời gian dài, do đó công tác truyền dạy, thu hút người học và người dạy gặp nhiều khó khăn.

Ảnh minh họa- Nguồn: VOV
 Phần lớn các nghệ nhân biết đàn, hát và nghe Ca trù đã cao tuổi. Việc đào tạo đào, kép cũng không được thực hiện theo trình tự nghiêm ngặt như trước. Công tác truyền dạy di sản ở cộng đồng chủ yếu là tự phát. Khó khăn về kinh phí để tổ chức mở lớp truyền dạy, các Câu lạc bộ chưa được đầu tư nhiều về trang thiết bị để phục vụ sinh hoạt. Thiếu trang thiết bị thực hành biểu diễn, kinh phí mua sắm đạo cụ, trang phục nhất là nhạc cụ, rất đắt vượt quá khả năng của các hội viên do đó đa phần các câu lạc bộ được duy trì là từ lòng nhiệt huyết của các thành viên câu lạc bộ.
Việc đầu tư, phân bổ kinh phí thực hiện kế hoạch bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể Ca trù và Trống quân tỉnh Hưng Yên giai đoạn 2014-2020 còn hạn chế, chưa đáp ứng cho công tác tuyên truyền và chế độ đãi ngộ đối với các nghệ nhân truyền dạy. Chưa có nhiều sân chơi cho các nghệ nhân, nghệ sĩ, các Câu lạc bộ, nhóm Hát Ca trù trên địa bàn tỉnh thực hành di sản định kỳ.
Nguyên nhân là do điều kiện xã hội,  mới nhất là quá trình toàn cầu hóa, sự phát triển mạnh mẽ của truyền thông, sự giao lưu văn hóa bên ngoài nên nhiều yếu tố văn hóa mới nảy sinh dẫn tới quan niệm về nghệ thuật thay đổi, nên vấn đề bảo tồn di sản Hát Ca trù hết sức khó khăn; Tại một số cơ sở nhận thức của chính quyền địa phương, đặc biệt là giới trẻ về vai trò, giá trị của loại hình nghệ thuật Hát Ca tru còn hạn chế. Do đó việc phối hợp với cơ quan chuyên môn trong công tác bảo tồn, phát huy giá trị của di sản chất lượng chưa cao; Chưa có chiến lược bảo tồn, phát huy giá trị di sản xứng đáng với giá trị to lớn của loại hình di sản Hát Ca trù. Chưa có chính sách phù hợp để huy động mọi nguồn lực xã hội tham gia. Chưa có chiến lược xã hội hóa công tác bảo tồn và phát huy loại hình nghệ thuật trình diễn dân gian truyền thống độc đáo này.
Trước thực trạng khó khăn trên, Sở VHTTDL Hưng Yên đã đưa ra những Giải pháp bảo tồn và phát huy loại hình di sản Hát Ca trù như:  Đẩy mạnh tuyên truyền vận động các tầng lớp nhân dân tham gia gìn giữ, bảo tồn và phát huy giá trị di sản Hát Ca trù. Tổ chức giới thiệu loại hình nghệ thuật trình diễn dân gian truyền thống Hát Ca trù trên các phương tiện thông tin đại chúng. Thường xuyên tổ chức các hội thi, hội diễn; tích cực sưu tầm, lưu trữ các tác phẩm của loại hình nghệ thuật Hát Ca trù. Tổ chức nghiên cứu, triển khai thực hiện các đề tài khoa học về loại hình nghệ thuật trình diễn dân gian truyền thống này, góp phần nâng cao nhận thức của cộng đồng về giá trị di sản; nâng cao nhận thức và trách nhiệm của các cấp chính quyền, đặc biệt là chính quyền cấp cơ sở trong việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản ca trù.
Đa dạng hoá các hình thức hỗ trợ, đầu tư tài chính hoặc kỹ thuật cho công tác bảo tồn di sản văn hóa từ nguồn xã hội hoá. Hỗ trợ cộng đồng phục hồi tập quán xã hội, nghi lễ, tín ngưỡng và các lễ hội liên quan đến Hát Ca trù Hưng Yên. Đầu tư kinh phí mua trang thiết bị, đạo cụ, trang phục…, phục vụ công tác truyền dạy, tập luyện, hoạt động thực hành biểu diễn. Duy trì công tác truyền dạy, bồi dưỡng nâng cao kỹ năng đàn, hát, múa Ca trù cho các thành viên trong các câu lạc bộ, đồng thời chú ý bồi dưỡng phát triển các hạt nhân để xây dựng lực lượng kế cận; Phối hợp với Viện Âm nhạc Việt Nam mở các lớp bồi dưỡng nghiệp vụ cho các nghệ nhân Ca trù trẻ làm nòng cốt trong việc truyền dạy Ca trù cho các thế hệ tiếp sau, kế cận các nghệ nhân cao tuổi.
Tiếp tục duy trì và nâng cao chất lượng các cuộc liên hoan, hội thi, hội diễn hàng năm, bổ sung hát Ca trù thành nội dung bắt buộc của các cuộc liên hoan, hội thi. Phát triển các CLB Ca trù, đặc biệt là những địa phương vốn có nghệ thuật Hát Ca trù.... Hàng năm tổ chức kiểm kê Di sản văn hóa phi vật thể Ca trù, nghiên cứu, bổ sung tư liệu về di sản Ca trù trên địa bàn tỉnh. Tiếp tục công tác xét tặng danh hiệu nghệ nhân trong lĩnh vực di sản văn hóa phi vật thể tỉnh Hưng Yên. Gắn kết việc bảo tồn, phát huy giá trị di sản Hát Ca trù và một số di sản văn hóa phi vật thể khác trên địa bàn tỉnh với việc đầu tư tu bổ, tôn tạo một số di tích trọng điểm liên quan đến di sản nhằm thúc đẩy khai thác phát triển du lịch. Kịp thời biểu dương khen thưởng tập thể, cá nhân có đóng góp trong công tác truyền dạy; xây dựng cơ chế chính sách đãi ngộ phù hợp đối với các nghệ nhân trong truyền dạy Hát ca trù.

Thủy Bích

Tin liên quan