Cộng đồng

TP. Hồ Chí Minh bảo tồn và phát huy di sản văn hóa phi vật thể của đồng bào dân tộc thiểu số

16:49, 02 Tháng Mười Một 2020

(DSX)- Công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể của đồng bào dân tộc thiểu số ngày càng nhận được sự quan tâm, đầu tư từ trong chính cộng đồng chủ thể và nhà quản lý góp phần tạo nên khối đoàn kết toàn dân tộc của Thành phố Hồ Chí Minh và cả nước.

Ảnh minh họa - https://moitruong.net.vn/

Mới đây, UBND T.P Hồ Chí Minh đã có báo cáo kết quả thi hành pháp luật về công tác bảo tồn và phát huy di sản văn hóa phi vật thể của đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh. Theo đó, công tác chỉ đạo, triển khai việc thực hiện chính sách, pháp luật về công tác bảo tồn và phát huy di sản văn hóa phi vật thể của đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh được thực hiện thường xuyên, trong đó công tác bảo tồn tiếng nói, chữ viết của đồng bào dân tộc thiểu số luôn được quan tâm hàng đầu.

Nhiều chủ trương, chính sách đặc thù phù hợp với yêu cầu ổn định và phát triển toàn diện cho đồng bào dân tộc thiểu số như chính sách hỗ trợ chi phí học tập cho học viên cao học, nghiên cứu sinh là người dân tộc thiểu số ; chính sách vay vốn tín dụng đối với học sinh, sinh viên nghèo; chính sách miễn học phí đối với học sinh dân tộc Chăm và Khmer trên địa bàn Thành phố đang học từ mẫu giáo đến Trung học phổ thông ; chính sách về hỗ trợ chi phí học tập đối với sinh viên là người dân tộc thiểu số thuộc diện hộ nghèo, hộ cận nghèo ; chính sách miễn học phí cho học sinh, sinh viên người dân tộc thiểu số thuộc hộ nghèo và hộ cận nghèo theo quy định của Thành phố tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học…



Ảnh minh họa - https://moitruong.net.vn/

Tuy nhiên vẫn còn tồn tại, hạn chế như việc phát huy tiềm năng, thế mạnh kinh tế, văn hóa của đồng bào người Hoa chưa tương xứng với nguồn lực trong đồng bào. Đồng bào các dân tộc chưa thể hiện vai trò chủ động tham gia gìn giữ, bảo tồn và phát huy "Di sản văn hóa phi vật thể", bản sắc văn hóa dân tộc cũng như việc thụ hưởng các thiết chế văn hóa còn hạn chế. Bên cạnh đó chưa có nhiều cơ chế, chính sách hữu hiệu, thiết thực động viên khuyến khích đồng bào tham gia. Để thực hiện tốt chính sách, pháp luật về công tác bảo tồn và phát huy di sản văn hóa phi vật thể của đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn Thành phố, Ủy ban nhân dân Thành phố chỉ đạo Ban Dân tộc triển khai thực hiện các hoạt động:

Công tác tập huấn chính sách, pháp luật luôn được Thành phố quan tâm thực hiện; kịp thời tuyên truyền, phổ biến đến cán bộ làm công tác dân tộc, đồng bào dân tộc thiểu số các quan điểm, đường lối của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước về công tác bảo tồn và phát huy di sản văn hóa phi vật thể. Cụ thể: Hằng năm, Ban Dân tộc phối hợp với Sở Nội vụ tổ chức các lớp tập huấn cho cán bộ, công chức phụ trách công tác dân tộc, người có uy tín, thành viên các tổ chức chính trị - xã hội các nội dung liên quan đến các quy định pháp luật về lĩnh vực công tác dân tộc, chiến lược công tác dân tộc; chính sách dân tộc và việc triển khai thực hiện chính sách dân tộc; văn hóa, tôn giáo, phong tục tập quán, các nội dung về vấn đề bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc của các dân tộc trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh.

Ngoài giảng dạy trên lớp, Ban Dân tộc còn tổ chức các buổi đi khảo sát thực tế tại các hội quán, cơ sở thờ tự, nơi sinh hoạt tôn giáo của đồng bào dân tộc thiểu số để giúp cho học viên hiểu rõ hơn về đời sống văn hóa, tín ngưỡng, tôn giáo của đồng bào dân tộc thiểu số tại Thành phốĐể góp phần nâng cao nhận thức của đồng bào dân tộc thiểu số về đường lối, chủ trương của Đảng; chính sách, pháp luật của Nhà nước về công tác bảo tồn và phát huy di sản văn hóa phi vật thể, Ban Dân tộc cũng như các sở, ngành, đoàn thể, Ủy ban nhân dân 24 quận – huyện đã tổ chức các buổi tuyên truyền, phổ biến chính sách dân tộc, Luật Tín ngưỡng, tôn giáo tại địa bàn dân cư (phường xã, khu phố, tổ dân phố) nhằm tạo môi trường thuận lợi cho đồng bào dân tộc thiểu số trong việc tiếp cận pháp luật. Qua đó, vận động đồng bào dân tộc thiểu số cùng góp sức với chính quyền trong công tác bảo tồn và phát huy di sản văn hóa cũng như di sản văn hóa phi vật thể của dân tộc mình.

Năm 2019, Ban Dân tộc đã tổ chức biên soạn, biên dịch các chính sách dân tộc đặc thù trên địa bàn Thành phố, Luật Tín ngưỡng, tôn giáo sang ngôn ngữ Hoa, Chăm, Khmer và phát hành 3.000 tài liệu dưới dạng hỏi đáp để tuyên truyền rộng rãi trong đồng bào dân tộc thiểu số. Trang thông tin điện tử Ban Dân tộc thường xuyên đăng tải, cập nhật các công văn chỉ đạo, hướng dẫn, kế hoạch, thông báo về việc triển khai thực hiện những quy định pháp luật về công tác bảo tồn văn hóa, chính sách dân tộc; các hoạt động lễ hội, sự kiện văn hóa của đồng bào các dân tộc thiểu số trên địa bàn Thành phố và cả nước.

Công tác bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc luôn được Thành phố quan tâm, thực hiện. Hàng năm, vào các dịp lễ tết, ngày hội đại đoàn kết toàn dân tộc, kỷ niệm Ngày văn hóa các dân tộc Việt Nam 19/4, Trung tâm Văn hóa Thành phố và quận – huyện đã tổ chức nhiều chương trình văn nghệ dân tộc Hoa, Khmer, Chăm và các dân tộc thiểu số khác phục vụ đông đảo người xem; duy trì tổ chức các lễ hội truyền thống dân tộc như Lễ hội Nguyên Tiêu của đồng bào Hoa, Tết Cholthnămthmây của đồng bào Khmer, Lễ Katê của đồng bào Chăm; triển khai nhiều hoạt động để kiểm kê lại các di sản văn hóa phi vật thể đã và đang tồn tại trên địa bàn Thành phố; thực hiện nhiều chính sách đãi ngộ, chăm sóc đặc biệt đối với các văn nghệ sĩ cao tuổi, tiêu biểu, các mầm non nghệ thuật xuất sắc ở các lĩnh vực văn hóa nghệ thuật dân tộc. Hội Văn học Nghệ thuật các dân tộc thiểu số Thành phố duy trì tổ chức các lớp bồi dưỡng Thư pháp, Mỹ thuật, Nhiếp ảnh, ca múa nhạc… có nhiều chương trình hoạt động phong phú, đã xuất bản nhiều ấn phẩm văn hoá dân tộc. Ban Dân tộc Thành phố phối hợp với Đài Truyền hình Việt Nam thực hiện “Chương trình tiếng Hoa” trên kênh VTV5, VTV9; Đài Tiếng nói nhân dân Thành phố phát thanh tiếng dân tộc Hoa, Khmer và Chăm. Đặc biệt, trong hoạt động nghệ thuật, đã có nhiều nghệ sĩ, nghệ nhân nhận được danh hiệu cao quý  . Tỷ lệ đồng bào các dân tộc được nêu gương “Người tốt, việc tốt”, tuyên dương gia đình văn hóa qua các năm đều tăng. Các lễ hội theo phong tục tập quán, tín ngưỡng dân gian, tôn giáo của đồng bào dân tộc thiểu số được tổ chức theo nghi thức cổ truyền, đúng quy định pháp luật.

Công tác quản lý và tổ chức lễ hội trên địa bàn đã từng bước đi vào nề nếp, nội dung lễ hội phong phú, đa dạng. Nhận thức và trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị và Nhân dân trong công tác lễ hội ngày càng được nâng cao, phát huy được vai trò chủ thể và năng lực sáng tạo giá trị văn hóa của cộng đồng. Qua đó, các giá trị văn hóa truyền thống và thuần phong mỹ tục được bảo tồn, phát huy. Đạo lý “uống nước nhớ nguồn”; “Ăn quả nhớ người trồng cây” được thường xuyên quan tâm giáo dục cho các thế hệ gắn với tôn vinh những người có công với dân, với nước. Lễ hội truyền thống của dân tộc thiểu số trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh nổi bật với 03 cộng đồng chính là Hoa, Khmer và Chăm, với các lễ hội truyền thống.

Đội ngũ Nghệ nhân người dân tộc thiểu số ngày càng khẳng định được vai trò, vị trí trong cộng đồng dân tộc mình và trong xã hội. Trong đợt xét tặng danh hiệu “Nghệ nhân nhân dân”, “Nghệ nhân ưu tú” lần thứ 2 – năm 2018, Hội đồng cấp Thành phố đề xuất Hội đồng cấp trên công nhận danh hiệu “Nghệ nhân nhân dân” cho các Nghệ nhân ưu tú: Trương Hớn Minh (Trương Lộ), Lương Tấn Hằng (Từ Tiết Hằng), Vương Xú Há (Trương Hán Minh), Lưu Kiếm Xương và đã được Chủ tịch Nước phong tặng danh hiệu “Nghệ nhân nhân dân” theo Quyết định số 356/QĐ-CTN ngày 08 tháng 3 năm 2019.

Nhìn tổng thể số lượng nghệ nhân là người dân tộc thiểu số hoạt động trong lĩnh vực văn hóa phi vật thể được Nhà nước phong tặng danh hiệu trong thời gian qua chiếm tỷ lệ tương đối nhiều. Trong đợt xét tặng danh hiệu "Nghệ nhân ưu tú” đợt 1, trong tổng số 16 Nghệ nhân ưu tú được phong tặng thì có 06 nghệ nhân là người dân tộc thiểu số, chiếm tỷ lệ 37,5%. Trong đợt xét tặng danh hiệu “Nghệ nhân nhân dân”, “Nghệ nhân ưu tú” lần thứ 2, trong tổng số 07 “Nghệ nhân nhân dân” được phong tặng thì có 04 nghệ nhân là người dân tộc thiểu số, chiếm tỷ lệ 57%. Qua đó cho thấy sự quan tâm của Thành phố và sự nỗ lực của các nghệ nhân là người dân tộc thiểu số trong công tác bảo tồn văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số.

Nhìn chung, công tác quản lý nhà nước về công tác dân tộc đã có chuyển biến tích cực, hệ thống chính trị các cấp đã nhận thức tốt hơn về tầm quan trọng của công tác dân tộc. Công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể của đồng bào dân tộc thiểu số ngày càng nhận được sự quan tâm, đầu tư từ trong chính cộng đồng chủ thể và nhà quản lý góp phần tạo nên khối đoàn kết toàn dân tộc của Thành phố Hồ Chí Minh và cả nước.

Thủy Bích

Tin liên quan