Điểm đến

Thành cổ Biên Hòa - ngôi thành cổ nhất Nam Bộ

23:50, 30 Tháng Ba 2020

(DSX) - Là công trình kiến trúc quân sự được xây dựng từ thời nhà Nguyễn, Thành cổ Biên Hòa đang được UBND TP.Biên Hòa triển khai các phương án nhằm sớm đưa vào khai thác, phát huy những giá trị lịch sử, văn hóa, kiến trúc quân sự của thành cổ duy nhất tại khu vực miền Nam còn sót lại.

Thành cổ Biên Hòa hôm nay - Ảnh: Báo Hà Nội mới
Thành cổ Biên Hòa có tên gọi Thành Cựu từ thuở mới khai sinh vào thời nhà Nguyễn. Thành Cựu được xây dựng vào năm Gia Long thứ 15 (năm1816). Lần đầu tiên thành được xây bằng đất. Đến năm Minh Mạng thứ 15 (năm1834), Thành Cựu được xây lại bằng đá ong đỏ và đổi tên là Thành Biên Hòa.

Năm 1861, thực dân Pháp chiếm thành cổ làm nơi đóng quân, có tên gọi là Thành Xăng Đá (phiên âm từ tiếng Pháp là Soldat, tức thành lính). Vào những buổi sáng, những người lính trong thành thường sử dụng kèn, đứng trên nóc nhà chính phía Tây để thổi kèn báo thức đến toàn dân. Tiếng kèn báo thức trở nên quen thuộc, vang cả một vùng nên được người dân địa phương đặt cho cái tên thân mật là Thành Kèn. Một giao lộ trong lòng thành phố, gần khu vực thành cổ, hiện nay cũng được gọi là ngã ba Thành Kèn.



Thành cổ Biên Hòa hôm nay - Ảnh: Báo Hà Nội Mới

Thành cổ Biên Hòa nằm trên đường Phan Chu Trinh, P.Quang Vinh, TP.Biên Hòa được công nhận là di tích lịch sử cấp quốc gia vào năm 2013. Đến nay, công trình này đã được trùng tu, tôn tạo, giữ gìn được nét kiến trúc riêng của mình.Không chỉ thể hiện một cách nổi bật những giá trị lịch sử, Thành cổ Biên Hòa còn được đánh giá là một công trình kiến trúc vừa mang tính nghệ thuật, vừa có giá trị về mặt quân sự. Hình thành từ thời nhà Nguyễn, trải qua nhiều cột mốc lịch sử của đất nước, thành cổ mang dáng dấp kiến trúc biệt thự của Pháp với cửa vòm, gờ chỉ, mái ngói đỏ, ống khói… được xây dựng từ nguyên liệu đá ong đặc trưng của Biên Hòa xưa.

Trải qua bao thăng trầm lịch sử cùng những tác động bên ngoài, đã có thời gian lâm vào tình trạng xuống cấp nghiêm trọng. Tuy nhiên, với mục đích bảo tồn, phát huy giá trị di tích trong đời sống hiện đại, tỉnh Đồng Nai đã triển khai gấp rút các biện pháp tu bổ, tôn tạo thành.

Không chỉ là một công trình quân sự quan trọng, thành cổ Biên Hòa còn là nơi lưu giữ các tầng văn hóa có niên đại lâu đời. Theo PGS.TS Phạm Đức Mạnh, nguyên giảng viên cao cấp khoa Lịch sử, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia thành phố Hồ Chí Minh, dự án khảo sát địa tầng nằm dưới thành cổ Biên Hòa do nhà trường phối hợp với Ban Quản lý Di tích - Danh thắng Đồng Nai đã thu thập 3.277 tiêu bản có giá trị ở bên trong và ven thành.

Số hiện vật là đồ gia dụng chiếm đến 98%, thuộc các thời kỳ lịch sử và nguồn cội văn hóa khác nhau như thời Cổ sử, thời Trung - cận đại và giai đoạn văn hóa Óc Eo. Những tiêu bản này chính là “bằng chứng sử đất” xác thực truyền thống cư trú và văn hóa lâu đời ở vùng đất Biên Hòa trước cả thời kỳ vua Gia Long, Minh Mạng xây thành Biên Hòa để trấn thủ. Trải qua bao thăng trầm lịch sử cùng những tác động bên ngoài, đã có thời gian thành cổ Biên Hòa lâm vào tình trạng xuống cấp nghiêm trọng. Tuy nhiên, với mục đích bảo tồn, phát huy giá trị di tích trong đời sống hiện đại, tỉnh Đồng Nai đã triển khai gấp rút các biện pháp tu bổ, tôn tạo thành.

Năm 2014, thành cổ Biên Hòa được trùng tu, tôn tạo các hạng mục: Khu nhà cổ phía Tây và phía Đông, các đoạn tường thành, tháp canh; xây mới sân lễ, hệ thống nhà vệ sinh, khu vực giữ xe; đầu tư cho hệ thống trưng bày hiện vật... Năm 2019, tỉnh tiếp tục công tác sưu tầm, bổ sung hiện vật liên quan đến di tích để nơi đây trở thành địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ, là điểm tham quan, nghiên cứu và du khảo “về nguồn”, góp phần quan trọng trong sự phát triển du lịch của tỉnh Đồng Nai.Cùng với đó, tỉnh cũng đã xây dựng các chương trình tour, tuyến gắn liền với các di tích, danh thắng khác như: Cù lao Phố, sông Đồng Nai, các đền thờ Nguyễn Hữu Cảnh, Nguyễn Tri Phương, Trịnh Hoài Đức, căn cứ chiến khu D... nhằm tạo sức hấp dẫn với du khách trong và ngoài nước.

Trải qua thời gian và sự thăng trầm của lịch sử, thành cổ Biên Hòa là minh chứng cho tinh thần bất khuất, quật cường trong buổi đầu khai hoang mở cõi, đồng thời ghi dấu lịch sử hào hùng trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, là một phần trong trang sử vẻ vang của vùng đất Biên Hòa - Đồng Nai hôm nay. Với những giá trị đó, thành Kèn đã trở thành Di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia, là điểm đến của nhiều du khách khi đến với thành phố Biên Hòa.

Tin liên quan