Tầm nhìn

Xây dựng hồ sơ khoa học đề nghị vinh danh lễ hội chùa Đọi và nghề làm trống Đọi Tam là DSVHPVT quốc gia

00:17, 18 Tháng Mười Một 2019

(DSX) - Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nam đang triển khai xây dựng hồ sơ khoa học đề nghị Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ghi danh lễ hội chùa Đọi và nghề làm trống ở Đọi Tam (xã Đọi Sơn, huyện Duy Tiên) là di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia.

Lễ hội chùa Đọi. (Ảnh: dulichhanam.vn)

Lễ hội chùa Đọi Sơn hàng năm mở từ ngày 19 đến ngày 21 tháng 3 âm lịch, chính hội vào ngày 21 là một lễ hội thu hút rất đông du khách gần xa đến tham dự và vãn cảnh. Lễ hội đã trở thành một nét văn hoá tín ngưỡng lâu đời của người dân xã Đọi Sơn nói riêng và huyện Duy Tiên nói chung. Với mục đích nhằm quảng bá các công trình kiến trúc tại di tích lịch sử chùa Đọi Sơn, đồng thời khơi dậy truyền thống văn hoá dân tộc, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tín ngưỡng của nhân dân và du khách thập phương.

Hoạt động thu hút nhất của lễ hội là đám rước kiệu từ chân núi lên chùa nhằm tưởng niệm vua Lý Nhân Tông – người có công mở mang xây dựng chùa và Thái hậu Phù Thánh linh (Vương phi Ỷ Lan – mẹ đẻ của vua Lý Nhân Tông). Từ sáng sớm đoàn rước kiệu, đoàn tế của các làng vùng Đọi Sơn từ chân núi lên chùa làm lễ. Sau phần lễ dâng hương, các đội tế nam quan, tế nữ quan thực hành các nghi lễ tạ ơn Trời Phật. 

Về phần hội, trước đây có rất nhiều trò chơi được tổ chức, đều là các trò chơi dân gian, mang đậm dấu ấn của cư dân nông nghiệp nông thôn, như thi nấu cơm, dệt vải, hát chèo, hát đối, hát giao duyên, hội chọi gà, tổ tôm điếm, đấu vật, đánh cờ người, múa tứ linh… rất tưng bừng, rộn rã. Ngày nay, ngoài phần lễ vẫn được duy trì và tổ chức đúng theo nghi thức cổ truyền thì phần hội chỉ còn hát chèo, thi đấu cờ người và các hoạt động thể thao quần chúng của người dân trong vùng được tổ chức nhân dịp lễ hội. 

Lễ hội chùa Đọi là lễ hội Phật giáo, ngoài thỏa mãn nhu cầu sinh hoạt văn hóa tâm linh, lễ hội còn là nơi con người tìm về chính bản thân mình, sự an yên trong tâm hồn, thiện tâm trong cuộc sống.

Nghề làm trống làng Đọi Tam - một làng nghề truyền thống dường như không bị ảnh hưởng quá nhiều bởi thời gian, chiến tranh, vận động xã hội vẫn tồn tại bao đời nay. Làng Đọi Tam thuộc xã Đọi Sơn, huyện Duy Tiên là một làng nghề trống có lịch sử cả ngàn năm, với tổ nghề là các ông Nguyễn Đức Năng và Nguyễn Đức Bản.

Tương truyền, năm 986, khi được tin vua Lê Đại Hành sẽ về làng làm lễ Tịch điền, hai anh em mới bàn nhau làm một cái trống to để đánh trống mừng đón vua. Hôm đón vua, hai anh em đem trống ra đánh, tiếng trống rền vang như sấm dội, khiến nhà vua và dân làng vô cùng ngạc nhiên và thích thú. Dân làng tôn hai ông là tổ nghề trống, còn vua Lê Đại Hành tặng hiệu là Trạng Sấm. Nghề làm trống từ đó hình thành, cha truyền con nối. Con trai làng biết làm trống từ năm 12, 13 tuổi, đến tuổi trưởng thành, chúng đã theo cha anh rong ruổi trên mọi vùng quê để hành nghề. Tiếng trống Đọi Tam đã góp vui cho biết bao hội hè trên khắp mọi vùng quê trong cả nước, là tiếng trống trường rộn ràng, tiếng trống canh làng chống trộm, tiếng trống hợp tác xã… 

Dân làng Đọi Tam tài hoa có thể làm được nhiều loại trống, từ trống đại, trống đội, trống đình, trống cơm, trống trường, trống nhà thờ, trống chùa, trống hội, trống múa lân sư rồng, trống khẩu, trống đế, trống cho các ngành nghệ thuật đến các loại trống có mẫu mã hiện đại ngày nay. Từ lâu làng Đọi Tam đã hình thành một đội trống gồm toàn các chị em phụ nữ. Phần biểu diễn trống hội của làng luôn luôn nằm trong phần khai mạc lễ Tịch điền hằng năm. Ngoài ra, đội trống của làng còn thường xuyên được mời đi phục vụ các lễ hội lớn, các sự kiện trong và ngoài tỉnh./.

AV (t/h)

Tin liên quan