Tầm nhìn

Nghị định về quản lý, khai thác DL tài nguyên, môi trường: Cú hích cho công tác nghiên cứu, hoạch định chiến lược ngành

15:22, 22 Tháng Sáu 2017

(Disanxanh) - Đánh giá một cách khách quan thì cho đến nay vẫn chưa có một hệ thống cơ sở dữ liệu đầy đủ, thống nhất phục vụ cho công tác nghiên cứu, xây dựng chiến lược, chính sách phục vụ yêu cầu quản lý nhà nước của ngành tài nguyên và môi trường.

Các nguồn thông tin, dữ liệu tài nguyên và bảo vệ môi trường là rất lớn, và đa dạng. Bao gồm từ các thông tin nền như: điều kiện tự nhiên, trữ lượng các nguồn tài nguyên, hiện trạng môi trường, bản đồ… đến các thông tin về điều kiện kinh tế-xã hội, văn hoá, truyền thống, các chiến lược, kế hoạch phát triển kinh tế xã hội, của các ngành kinh tế, của đất nước trong các giai đoạn khác nhau, kinh nghiệm quốc tế.v.v.

Để tăng cường hiệu quả quản lý trong lĩnh vực có phạm vi điều chỉnh rộng và tác động lớn đến tất cả các mối quan hệ xã hội này, Nghị định 73/2017/NĐ-CP về thu thập, quản lý, khai thác và sử dụng thông tin, dữ liệu tài nguyên và môi trường vừa được Chính phủ ban hành. Bởi nếu không có cơ chế lưu trữ, khai thác, chia sẻ thông tin thuận tiện và phù hợp, thì dù có nguồn thông tin phong phú, các nhà nghiên cứu cũng sẽ rất khó khăn trong việc tìm kiếm, tiếp cận và sử dụng thông tin.  Để công tác nghiên cứu, hoạch định chiến lược, chính sách thực sự chất lượng và hiệu quả, đáp ứng nhu cầu thực tiễn quản lý cần phải hội tụ được các điều kiện cần và đủ, trong đó, thông tin, dữ liệu là một trong những yếu tố quan trọng quyết định chất lượng và tính khả thi của chiến lược hoặc chính sách của ngành tài nguyên môi trường, cũng như của các ngành liên quan và của cả đất nước.

CSDL Quốc gia về Tài nguyên và môi trường là một trong bốn CSDL quốc gia lớn được Chính phủ ưu tiên đầu tư trong giai đoạn đầu (Ảnh minh họa: Mô hình tổ chức CSDL Quốc gia về tài nguyên và môi trường)


Theo đó, Nghị định này quy định Thông tin, dữ liệu tài nguyên và môi trường gồm thông tin, dữ liệu về: Đất đai;  tài nguyên nước; địa chất và khoáng sản; môi trường; khí tượng thuỷ văn; đo đạc và bản đồ; tài nguyên môi trường biển và hải đảo; biến đổi khí hậu; viễn thám.

Bên cạnh đó, thông tin, dữ liệu tài nguyên và môi trường còn bao gồm: Kết quả thanh tra, giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo, giải quyết bồi thường thiệt hại về tài nguyên và môi trường đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền giải quyết; văn bản quy phạm pháp luật, các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, hướng dẫn kỹ thuật, định mức kinh tế - kỹ thuật về tài nguyên và môi trường; hồ sơ, kết quả của các chiến lược, quy hoạch, chương trình, dự án, đề án, đề tài nghiên cứu khoa học công nghệ về tài nguyên và môi trường; thông tin, dữ liệu tài nguyên và môi trường khác do quy định của pháp luật.

Thông tin, dữ liệu tài nguyên và môi trường phải là các thông tin, dữ liệu được thu nhận và lưu trữ theo đúng quy định. Việc thu thập, quản lý, khai thác và sử dụng thông tin, dữ liệu về đất đai, tài nguyên nước, địa chất và khoáng sản, môi trường, khí tượng thủy văn, biến đổi khí hậu, đo đạc và bản đồ, viễn thám, tài nguyên môi trường biển và hải đảo (thông tin, dữ liệu tài nguyên và môi trường); cơ chế phối hợp, kết nối, chia sẻ thông tin, dữ liệu tài nguyên và môi trường; trách nhiệm và quyền hạn của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong việc thu thập, quản lý, khai thác và sử dụng thông tin, dữ liệu tài nguyên và môi trường.

Quyền sở hữu trí tuệ đối với thông tin, dữ liệu tài nguyên và môi trường

Thông tin, dữ liệu tài nguyên và môi trường là đối tượng được pháp luật bảo hộ quyền tác giả, quyền liên quan đến quyền tác giả theo Luật sở hữu trí tuệ.

Nhà nước là chủ sở hữu quyền tác giả, quyền tài sản đối với thông tin, dữ liệu tài nguyên và môi trường được thu thập, tạo lập bằng nguồn ngân sách nhà nước hoặc nguồn gốc từ ngân sách nhà nước, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.

Tổ chức, cá nhân được bảo hộ quyền tác giả đối với thông tin, dữ liệu tài nguyên và môi trường được thu thập, tạo lập từ nguồn kinh phí của tổ chức, cá nhân theo quy định của pháp luật về sở hữu trí tuệ; tổ chức, cá nhân có quyền đăng kí quyền tác giả, đăng kí quyền liên quan đối với thông tin, dữ liệu tài nguyên và môi trường.

Việc cung cấp, trao đổi, lưu trữ, sử dụng thông tin, dữ liệu phải tuân thủ quy định của pháp luật về sở hữu trí tuệ; không được sử dụng thông tin, dữ liệu nếu không có sự đồng ý của chủ sở hữu quyền tác giả đối với dữ liệu hoặc trái quy định pháp luật.

Việc sử dụng thông tin, dữ liệu phải đúng mục đích theo yêu cầu cung cấp, không sử dụng cho mục đích, công việc khác nếu không được sự đồng ý bằng văn bản của cơ quan, tổ chức, cá nhân sở hữu thông tin, dữ liệu.

Không được chuyển quyền sử dụng đối với thông tin, dữ liệu nếu không được sự đồng ý bằng văn bản của chủ sở hữu quyền tác giả, sở hữu thông tin, dữ liệu. Tổ chức, cá nhân khai thác, sử dụng thông tin, dữ liệu có trách nhiệm làm rõ nguồn gốc thông tin, dữ liệu khi cơ quan có thẩm quyền yêu cầu.

Có thể nói các thông tin, dữ liệu nói chung, đặc biệt là các thông tin về chiến lược, chính sách về tài nguyên và môi trường vốn rất quan trọng cho công tác nghiên cứu, xây dựng chiến lược, chính sách, quyết định chất lượng, tính khả thi và tính thống nhất, đồng bộ của các chiến lược, chính sách cụ thể.

Các thông tin, dữ về tài nguyên và môi trường được xem là cơ sở, căn cứ để giúp các nhà nghiên cứu đề xuất và xây dựng các chiến lược, chính sách phù hợp, xác định được các tồn tại, yếu kém và định hướng, tập trung ưu tiên mà các chiến lược, chính sách cần hướng đến. Để đảm bảo tính đồng bộ và tính khả thi của mỗi chiến lược hay chính sách trên thực tế thì công tác nghiên cứu, xây dựng chiến lược, chính sách phải tham chiếu đầy đủ các chiến lược, chính sách hiện có, từ các chủ trương, chính sách lớn của Đảng, Nhà nước, các thông tin về kinh tế-xã hội, lịch sử, văn hoá… đến các chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển của cá ngành, lĩnh vực, địa phương, các kết quả nghiên cứu khoa học hay những kinh nghiệm quốc tế có liên quan.

 PV

Tin liên quan