Tầm nhìn

Cần thành lập mạng lưới bảo tồn di tích Nho học

10:28, 05 Tháng Hai 2015

Cần phải khẳng định, công tác bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa các di tích Nho học ở VN trong những năm qua đã có những thành tựu đáng kể.

Văn Miếu - Quốc Tử Giám Hà Nội - một trong những di tích Nho học tiêu biểu ở Việt Nam
Dù trải qua hàng trăm năm, thậm chí hàng nghìn năm lịch sử với bao biến thiên, thăng trầm, hiện nhiều di tích, di sản liên quan đến Nho học vẫn hiện hữu tại nhiều địa phương trên cả nước.

Có thể kể đến các di tích tiêu biểu như: Văn Miếu - Quốc Tử Giám Hà Nội, Văn Thánh miếu ở Huế, Văn Miếu Bắc Ninh, Văn Miếu Mao Điền - Hải Dương, Khổng miếu Hội An... Nhiều di sản liên quan đến Nho học ở VN đã được ghi danh vào Chương trình Ký ức nhân loại của UNESCO và UNESCO khu vực châu Á - Thái Bình Dương như 82 bia Tiến sĩ Văn Miếu thuộc Văn Miếu - Quốc Tử Giám Hà Nội, Mộc bản chùa Vĩnh Nghiêm - Bắc Giang, Mộc bản Triều Nguyễn, Châu bản Triều Nguyễn... Nhiều di tích Nho học đã được xếp hạng di tích cấp quốc gia đặc biệt, cấp quốc gia hay di tích cấp tỉnh...

Dù vậy, nhiều di tích liên quan đến Nho học hiện nay thực sự đã bị xuống cấp, cần trùng tu, bảo quản... Nhiều di tích đã bị hủy hoại hoàn toàn, chỉ còn lại dấu vết mặt bằng hoặc một bộ phận kiến trúc như Văn Miếu Sơn Tây - HN, Văn Miếu Nghệ An... Hay như Văn Chỉ Đông Ngàn ở huyện Đông Anh, HN giờ chỉ còn dấu tích qua các tấm bia lưu giữ tại đình làng xã Vân Nội... Thực trạng đó cũng không khó lý giải, bởi đa số di tích Nho học đều được xây dựng và trải qua thử thách hàng trăm, hàng nghìn năm mà đa số di tích đều được xây dựng bằng gỗ truyền thống rất dễ bị hư hại, mối mọt... Chưa nói đến sự tàn phá của chiến tranh, thiên tai, những câu chuyện đau lòng liên quan đến di tích Nho học như việc cưa câu đối đại tự làm bàn ghế, cửa sổ, lấy bia đá làm cầu ao hay vứt ngoài mưa nắng... thực sự là những dấu lặng trầm buồn trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản Nho học.

Bà Phạm Thị Thủy, Phó ban Quản lý di tích danh thắng HN đưa ra một trong những giải pháp bảo tồn và phát huy di tích Nho học: “Cần khuyến khích các địa phương vận động xã hội hóa tu bổ, tôn tạo các di tích xuống cấp, hoặc phục dựng các di tích trên cơ sở có đủ căn cứ khoa học và căn cứ pháp lý”. Thực tế, hầu hết di tích Nho học được xếp hạng cấp quốc gia đã được nghiên cứu, bảo tồn, bảo quản bằng nguồn vốn chương trình mục tiêu chống xuống cấp và tôn tạo di tích. Nhưng để hệ thống di tích Nho học được bảo quản, phát triển cần sự quan tâm, đầu tư của nhiều nguồn lực khác. Hiện nhiều di vật bằng giấy như thần phả, sắc phong bị mối mọt... rất cần được đầu tư hệ thống thiết bị bảo quản tốt.

Bên cạnh giá trị vật thể, việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa phi vật thể tại các di tích Nho học cũng đặt ra nhiều vấn đề. Đơn cử như hiện nay, nhiều tấm bia đá, nhiều sắc phong, câu đối... tại các di tích được viết bằng chữ Nho cần phải dịch nghĩa sang tiếng Việt, in thành sách hay các tờ rơi... để cộng đồng cũng như người dân hiểu được ý nghĩa của các di vật, cũng như giá trị di tích... Việc hình thành kho tư liệu, hệ thống tư liệu tại các di tích Nho học cả nước cũng đòi hỏi sự đồng thuận, vào cuộc của các nhà nghiên cứu, người trông coi các di tích cũng như sự quan tâm đầu tư của nhiều nguồn lực để có kinh phí thực hiện.

Hơn thế, theo PGS.TS Nguyễn Quốc Hùng, Viện VHNT VN nhìn nhận: “Các đơn vị quản lý di sản Nho học nên nghiên cứu các hình thức phối hợp, liên kết với nhau, tiến tới thành lập mạng lưới/ CLB các di sản Nho học ở nước ta, thiết lập mạng thông tin của mạng lưới để chia sẻ thông tin về hoạt động của ngành và mạng lưới”. Đó chính là một trong những cơ sở thiết yếu để công tác bảo tồn và phát huy di sản Nho học đi vào quy củ, có tính hệ thống và có thể có những chiến lược lâu dài, bền vững.
Nguồn: Baovanhoa.vn

Tin liên quan