Tầm nhìn

Bảo tồn và phát huy giá trị di sản ở tỉnh Quảng Nam

16:07, 08 Tháng Mười Hai 2014

(DSX)- Quảng Nam, vùng đất có bề dày văn hóa, nơi hiện có hàng trăm di tích lịch sử - văn hóa, với 50 di tích cấp quốc gia và 256 di tích cấp tỉnh - Khu phố cổ Hội An và Khu đền tháp Mỹ Sơn vừa là Di sản Văn hóa thế giới, vừa là Di tích quốc gia đặc biệt.

Phố cổ Hội An - Nguồn: internet
Có thể nhận thấy công tác quản lý di tích tại Quảng Nam đã được phân cấp mạnh cho các địa phương. Phân cấp có nghĩa là chia sẻ trách nhiệm và tạo sự chủ động cho cơ sở. Để tăng cường công tác xã hội hoá trong việc quản lý di tích, ngành Văn hoá, Thể thao và Du lịch Quảng Nam phối hợp với ngành Giáo dục và Đào tạo tỉnh chỉ đạo phong trào “Trường học thân thiện, học sinh tích cực” theo tinh thần Chỉ thị 40/CT-BGDĐT ngày 22/07/2008 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo. Theo đó, mỗi trường phổ thông có trách nhiệm bảo quản, chăm sóc ít nhất một di tích trên địa bàn. Nhờ thực hiện các biện pháp trên, hệ thống các di tích và danh thắng tại Quảng Nam trong thời gian qua đã được quản lý một cách chu đáo, toàn bộ phần di tích gốc đều được bảo quản tốt, đã hạn chế việc bị xâm hại.

Hiện nay, trên địa bàn tỉnh đã xếp hạng 50 di tích cấp quốc gia và 256 di tích cấp tỉnh. Tiêu biểu của công tác này là những nghiên cứu có giá trị nhằm tạo điều kiện làm hồ sơ cho Khu phố cổ Hội An và Khu đền tháp Mỹ Sơn để UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa thế giới vào tháng 12/1999 (Năm 2009, Thủ tướng Chính phủ đã công nhận Khu phố cổ Hội An và Khu đền tháp Mỹ Sơn là di tích quốc gia đặc biệt). Năm 2009, Cù Lao Chàm cũng đã được UNESCO công nhận là Khu Dự trữ sinh quyển thế giới.

Nhận thức được bảo vệ di sản văn hóa không đơn thuần chỉ là công việc nội bộ, nó cần có sự hợp tác của nhiều bên, trong đó tranh thủ sự giúp đỡ của bên ngoài về nguồn vốn cũng như kinh nghiệm cũng là vấn đề rất quan trọng. Trong những năm qua, nhờ sự giúp đỡ của chính phủ các nước như Nhật Bản, Italia và các tổ chức quốc tế như UNESCO, Jica (Nhật Bản), Lerici Foundation (Italia), American Express (Mỹ)..., các di tích tại Hội An và Mỹ Sơn được nghiên cứu, trùng tu, tôn tạo và phát huy giá trị. Đối với 2 Di sản văn hóa thế giới Hội An và Mỹ Sơn, kinh phí tu bổ được huy động chủ yếu từ ngân sách, sự tài trợ của các tổ chức quốc tế và nguồn đóng góp của nhân dân với tổng trị giá hơn 230 tỉ đồng, trong đó nguồn tài trợ nước ngoài hơn 66,6 tỉ đồng để tu bổ 337/1360 di tích tại Hội An (tiêu biểu như các di tích: Văn Thánh Hội An, Lai Viễn Kiều, Miếu Âm Hồn, Nhà thờ tộc Trần, nhà cổ 146 Trần Phú…) và triển khai một số dự án tại Mỹ Sơn, như: khai quật khảo cổ học và tu bổ nhóm tháp G, chống đỡ cấp thiết và dựng nhà bao che tháp F1, kè khẩn cấp bảo vệ nhóm tháp A, xây cầu và khơi thông dòng chảy Khe Thẻ… đã góp phần tích cực vào quá trình chống xuống cấp các di tích.

Kể từ ngày tái lập tỉnh (năm 1997) đến nay, Quảng Nam đã nhận được 44,7 tỉ đồng đầu tư từ Chương trình mục tiêu quốc gia của Bộ VH,TT&DL để tu bổ 10/50 di tích cấp quốc gia. Một số di tích tiêu biểu như Khu di tích lịch sử cách mạng Trung Trung Bộ tại Phước Trà (Hiệp Đức) và Nước Oa (Bắc Trà My), nhà lưu niệm cụ Phan Châu Trinh, Nhà lưu niệm cụ Huỳnh Thúc Kháng, nhóm tháp Chăm Khương Mỹ, đình Chiên Đàn, địa đạo Phú An, Phú Xuân… đã được trùng tu tôn tạo và phát huy một cách có hiệu quả.

Bên cạnh những giá trị văn hóa vật thể, với sự nổi bật của 2 Di sản Văn hóa thế giới Mỹ Sơn và Hội An, Quảng Nam nói chung và Hội An, Mỹ Sơn nói riêng còn ẩn chứa bên trong nó sự đa dạng và đặc sắc của các loại hình văn hóa phi vật thể. Vì vậy, cùng với việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa vật thể, chính quyền và người dân nơi đây cũng hết sức coi trọng việc giữ gìn những phong tục, tập quán, lễ hội truyền thống, tôn giáo, tín ngưỡng dân gian mang đậm yếu tố văn hóa và nhân văn xứ Quảng. Trong thời gian qua, tại Mỹ Sơn đã phục dựng và tái hiện lại một số lễ hội dân gian, ca múa nhạc truyền thống của dân tộc Chăm, góp phần làm sống lại “cái hồn” của di tích này. Tại Hội An, bên cạnh việc thống kê toàn bộ các di sản văn hóa phi vật thể, nơi đây còn giữ được “phần hồn” thông qua việc bảo tồn và phát huy các lễ hội dân gian, nghệ thuật diễn xướng hay phát triển các làng nghề. Cùng với việc khai thác các tiềm năng nhằm phát triển du lịch kết hợp với bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống, Quảng Nam, cụ thể là tại hai Di sản văn hóa thế giới, đã tổ chức thành công các Lễ hội văn hóa, như: Lễ hội Quảng Nam hành trình di sản, Lễ hội giao lưu văn hóa Việt - Nhật, Đêm rằm phố cổ, Đêm Mỹ Sơn huyền ảo, Lễ hội Bà Thu Bồn...góp phần cùng với hoạt động Lễ hội của các cộng đồng cư dân vùng biển, vùng sông nước, làng nghề truyền thống không những đã khơi dậy sức sống văn hóa trong nhân dân, mà còn tạo nên động lực thúc đẩy việc bảo tồn và phát huy giá trị của các Di sản Văn hóa thế giới.

Công tác tuyên truyền phát huy giá trị di tích rất được chú trọng, với nhiều công trình nghiên cứu khoa học có giá trị về Mỹ Sơn, Hội An đã được xuất bản, như: Di tích Mỹ Sơn (1999), Kiến trúc điêu khắc ở Mỹ Sơn ( 2004), Phố cổ Hội An và việc giao lưu Văn hoá ở Việt Nam (2004)...

Nhờ sự quan tâm của chính quyền các cấp, sự tham mưu tích cực của ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch, sự nỗ lực kiên trì của các chủ di tích, sự đồng tình hưởng ứng của các tầng lớp nhân dân cũng như sự quan tâm, giúp đỡ của các tổ chức quốc tế, trong hơn 10 năm qua kể từ ngày được công nhận di sản văn hóa thế giới, nhận thấy rằng Hội An và Mỹ Sơn đã được quản lý, giữ gìn một cách chu đáo, được Văn phòng UNESCO Châu Á- Thái Bình Dương tặng giải thưởng Dự án kiệt xuất về hợp tác bảo tồn Khu phố cổ vào năm 2001. Mặc dù thường xuyên bị thiên tai, bão lũ đe dọa, đến nay 2 di sản văn hóa thế giới này vẫn được bảo tồn một cách nguyên vẹn, chân xác và chính sự nguyên vẹn này đã tạo nên tính hấp dẫn, thu hút ngày càng đông du khách đến tham quan.

B.T

Tin liên quan