Tầm nhìn

Du lịch Việt Nam thích ứng với biến đổi khí hậu - Bài 2: Nguy cơ xuống cấp di sản trước biến đổi khí hậu

09:01, 29 Tháng Bảy 2014

Biến đổi khí hậu đã làm cho môi trường sinh thái trở nên khắc nghiệt, điều này không chỉ ảnh hưởng đến cuộc sống người dân mà còn tác động mạnh đến các di tích lịch sử - văn hóa, các danh lam thắng cảnh, các thiết chế văn hóa, di vật, hiện vật và môi trường sinh thái nhân văn.

Di sản văn hóa đang bị đe dọa

Một công trình nghiên cứu mới của Viện Khí tượng và Địa vật lý thuộc Đại học Innsbruck (Áo) đã nhận định, nếu như xu hướng nóng lên toàn cầu không có dấu hiệu giảm nhẹ, một số cột mốc văn hóa nổi tiếng và có giá trị lịch sử nhất trên thế giới, bao gồm cả Tượng Nữ thần Tự do ở New York, tháp London ở Anh, nhà hát Opera Sydney… đều có thể sẽ bị phá hủy do mực nước biển dâng cao.

Tại Việt Nam, sự nóng lên của khí quyển, sự thay đổi thành phần và chất lượng khí quyển, sự dâng cao mực nước biển… do tác động của biến đổi khí hậu đã khiến nhiều di tích lịch sử - văn hóa, các danh lam thắng cảnh, thiết chế văn hóa đang có nguy cơ xuống cấp.

Hộ Thành hào ở Huế là một ví dụ. Đó là hệ thống phòng thủ bằng đường thủy vô cùng quan trọng trong nghệ thuật kiến trúc thành trì xưa kia. Không chỉ có chức năng bảo vệ cho Kinh thành, Hộ thành hào còn là nơi trồng sen, mang lại vẻ đẹp thanh khiết cho kinh đô Huế. Ngoài ra, Hộ thành hào còn có vai trò trong việc điều tiết mực nước, giải quyết tiêu thoát nước, chống ngập úng và bảo vệ an toàn cho dân cư trong khu vực.

Hộ Thành hào ở Huế

Tuy nhiên, dưới những tác động của biến đổi khí hậu như lũ lụt đã làm sạt lở bờ kè, lòng hào bị bồi lắng, Hộ thành hào dần mất đi vẻ đẹp và chức năng vốn có của nó, thậm chí có thể gây ảnh hưởng và nguy hại đến tính mạng và đời sống của các hộ dân xung quanh.

Phú Yên cũng là nơi có rất nhiều công trình kiến trúc cổ đang trong tình trạng xuống cấp do ảnh hưởng của biến đổi khí hậu. Tháp Nhạn là di tích kiến trúc thuộc nền văn hóa Chăm, được công nhận di tích cấp quốc gia đã phải trùng tu một vài lần song cũng khó tránh khỏi sự tác động của thời tiết khắc nghiệt. Các di tích khác như: Thành Hồ, Thành An Thổ, Khu địa đạo Gò Thì Thùng hoặc các di tích danh thắng như Đầm Ô Loan, Núi Đá Bia, Mũi Điện cùng nhiều di sản đá tự nhiên như hang Võ Trứ, hang Vàng, suối Đá Bàn… cũng đã và đang bị tàn phá.

Ngoài ra, các thiết chế văn hóa như nhà bảo tàng, nhà văn hóa, thư viện, phòng đọc và các công trình phúc lợi khác ở địa phương cũng bị ảnh hưởng của biến đổi khí hậu. Nhà sinh hoạt văn hóa cộng đồng được xây dựng ở các thôn, buôn, của đồng bào dân tộc thiểu số ở một số huyện miền núi của Phú Yên là nơi dễ nhận thấy việc tác động biến đổi khí hậu. Mưa nhiều kèm theo gió, bão hoặc nắng gắt, nhiệt độ tăng cao đã làm cho vật liệu kiến trúc nhanh xuống cấp, hư hỏng.

Điều đáng lo ngại nhất hiện nay về tác động của biến đổi khí hậu đến môi trường sinh thái nhân văn ở Phú Yên là không gian văn hóa cồng chiêng. Ba huyện miền núi của Phú Yên còn lưu giữ hàng ngàn bộ cồng chiêng. Tuy nhiên, môi trường sinh thái nhân văn gắn với địa bàn cư trú của các tộc người hiện có nhiều thay đổi cùng với ảnh hưởng của tập quán du canh du cư, nhiều cánh rừng thiêng đã lần lượt biến mất. Môi trường sinh thái nhân văn mất đi cũng đồng nghĩa với sự mất đi của không gian văn hóa cồng chiêng, mất đi những dấu tích vật chất lưu giữ những giá trị của văn học dân gian.

Tiến hành đồng bộ, hợp lý các giải pháp

Những di tích lịch sử - văn hóa, di sản văn hóa với nhiều loại hình khác nhau là bộ phận quan trọng cấu thành môi trường sống, môi trường văn hóa - xã hội lành mạnh. Nếu không có giải pháp bảo tồn kịp thời thì không bao lâu những di sản văn hóa quý báu đó sẽ mất.
Tháp Nhạn ở Phú Yên

Các nhà nghiên cứu cho rằng, đã đến lúc cần có các biện pháp thích nghi và để giảm bớt hậu quả do tác động biến đổi khí hậu. Như vậy, phải tiến hành đồng bộ từ việc sử dụng hợp lý tài nguyên thiên nhiên, ngăn chặn các tác động gây hủy hoại và chống ô nhiễm môi trường, phục hồi các tổn thất, không ngừng cải thiện tiềm năng tài nguyên thiên nhiên và chất lượng môi trường, nhằm nâng cao đời sống vật chất, tinh thần, bảo đảm sự phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Trong nghiên cứu của Phó giáo sư Ben Marzeion, Viện Khí tượng và Địa vật lý thuộc Đại học Innsbruck (Áo), cho thấy, 20% số di sản trên thế giới sẽ bị hủy hoại nếu nhiệt độ trái đất tăng thêm 3 độ C. Các nhà khí tượng học cũng cảnh báo rằng, cần phải cắt giảm lượng carbon dioxide và các loại khí thải nhà kính khác nhằm giữ mức tăng nhiệt độ ở ngưỡng ít hơn 2 độ C.
Mặc khác, một số nhà khoa học cho rằng kể cả nếu các nước có bắt tay vào thực hiện các hoạt động giảm bớt khí thải nhà kính ngay từ hôm nay đi chăng nữa, thì lượng nhiệt tăng thêm vẫn sẽ vượt mức 2 độ C vào cuối thế kỷ này.

“Rất khó để có thể dự đoán chính xác mực nước biển sẽ tăng thêm bao nhiêu, nhưng nhìn chung với mỗi mức tăng 3 độ C, nước biển sẽ dâng lên khoảng 7m”. Phó giáo sư Ben Marzeion, cho biết. Ông cũng chia sẻ: "Khi mọi người nghĩ về vấn đề biến đổi khí hậu, họ hầu hết đều chỉ nghĩ tới những hậu quả về sinh thái hay kinh tế. Chúng tôi nghĩ rằng sẽ toàn diện hơn nếu như chúng ta xét đến cả những tác động về mặt văn hóa của biến đổi khí hậu”.

Theo Tainguyenmoitruong.com.vn

Tin liên quan