Cộng đồng

Bảo tồn đa dạng sinh học trên dãy Trường Sơn

09:01, 28 Tháng Bảy 2014

(DSX)- Sự hiểu biết, thừa nhận, đánh giá và bảo tồn tri thức bản địa liên quan đến Đa dạng sinh học trên dãy Trường Sơn là việc làm quan trọng, cần được tiến hành khẩn cấp trước khi nó biến mất vĩnh viễn, đặc biệt trong bối cảnh tác động của sự biến đổi khí hậu đang diễn ra.

Trường Sơn là một dãy núi và cao nguyên bị chia cắt bởi nhiều đèo và các vùng đồng bằng dài xấp xỉ 1.200km và rộng 50-75km. Với diện tích hơn 22 triệu ha (khoảng 15% diện tích quốc gia), Trường Sơn tiếp giáp với địa phận 21 tỉnh của Việt Nam, từ Nghệ An tới Đồng Nai về phía Đông và hai nước CHDCND Lào và Campuchia về phía Tây. Nó như cái xương sống của ba nước trên bán đảo Đông Dương. Dãy Trường Sơn được chia thành hai phần chính: Bắc Trường Sơn (từ sông Cả tới núi Bạch Mã) và Nam Trường Sơn (từ núi Ngọc Linh tới tận cùng của dãy ở phía Đông Nam).

Do điều kiện đất đai, khí hậu thích hợp nên hệ thực vật và động vật ở đây rất đặc trưng và khác biệt với các vùng khác trong cả nước. Theo đó, hệ thống rừng trên dãy Trường Sơn cũng có 2 kiểu là ‘Rừng thường xanh nhiệt đới gió mùa’ trên núi đá vôi cac-tơ/đá gra-nít, và ‘Rừng cây họ Dầu, rừng Thông với hệ sinh thái trảng cỏ (savan) khô’.


Dãy Trường Sơn - Nguồn: huongson.gov.vn

Đa dạng sinh học trên dãy Trường Sơn rất phong phú, là một hệ sinh thái độc nhất ở Đông Nam Á, gây ngạc nhiên cho các nhà khoa học trên thế giới. Tuy vậy, nguồn tài nguyên thiên nhiên trên dãy Trường Sơn vẫn đang bị suy giảm và từng phần bị mất. Sự hiểu biết, thừa nhận, đánh giá và bảo tồn tri thức bản địa liên quan đến Đa dạng sinh học trên dãy Trường Sơn là việc làm quan trọng, cần được tiến hành khẩn cấp trước khi nó biến mất vĩnh viễn, đặc biệt trong bối cảnh tác động của sự biến đổi khí hậu đang diễn ra.

Ngày 26/7 vừa qua, tại thành phố Đà Nẵng đã diễn ra Hội thảo “Bảo tồn đa dạng sinh học dãy Trường Sơn lần thứ 6” với chủ đề “Tri thức bản địa gắn với tri thức cộng đồng” do Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam phối hợp Tổng cục Môi trường, Liên hiệp các hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam và Sở Tài nguyên và Môi trường Đà Nẵng tổ chức. Đây là hoạt động thường kỳ của Hội Bảo vệ Nhiên nhiên môi trường Việt Nam.

Nhiều nghiên cứu đã khẳng định, tri thức bản địa liên quan mật thiết với sinh kế của cộng đồng, đến bảo tồn và sử dụng bền vững nguồn tài nguyên sinh học, kể cả các lĩnh vực quản lý rừng, các phong tục tập quán, hương ước và luật tục trong canh tác nông, lâm, ngư nghiệp, các giống cây lương thực, cây gỗ và phi gỗ, cây thuốc và chăm sóc sức khỏe cộng đồng,… Nó được hình thành và phát triển trên cơ sở tương tác giữa con người với thiên nhiên và môi trường từ hằng ngàn đời nay.

Ông Nguyễn Ngọc Tuấn, Thành ủy viên, Phó Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng nhấn mạnh “Sự hiểu biết, thừa nhận, đánh giá và bảo tồn tri thức bản địa liên quan đến đa dạng sinh khu vực Trường Sơn, trong đó có thành phố Đà Nẵng là việc quan trọng, cần được tiến hành khẩn cấp trước khi nó biến mất vĩnh viễn, đặc biệt trong bối cảnh tác động của biến đổi khí hậu, của sự toàn cầu hóa nền kinh tế thị trường đang diễn ra”.

Dãy Trường Sơn là nơi gặp gỡ của hai khu vực sinh học địa lý lớn: vùng nhiệt đới gió mùa phía Bắc và vùng nhiệt đới điển hình phía Nam, Trường Sơn kết hợp được cả yếu tố động thực vật của cả hai vùng, do đó có tính đa dạng cao. Dãy Trường Sơn còn có những giá trị quan trọng trong các lĩnh vực, là nơi kết nối 2 đầu đất nước, về các mặt phát triển kinh tế xã hội, an ninh môi trường, giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu và là cái nôi văn hóa bản địa đặc sắc, là nơi sinh cư của nhiều dân tộc của nước ta.

Các tham luận tại Hội thảo này rất phong phú. Rất nhiều báo báo cáo có giá trị được nêu trong Kỷ yếu Hội thảo liên quan đến đa dạng sinh học Dãy Trường Sơn. Bảo tồn tri thức bản địa liên quan đến đa dạng sinh học ở dãy Trường Sơn, trong đó có thành phố Đà Nẵng, là việc quan trọng, cần được nghiên cứu, nhìn nhận một cách đầy đủ, toàn diện. Dãy Trường Sơn là hành lang xanh tự nhiên đối với các giống loài sinh vật. Với những gì còn lại, giá trị đa dạng sinh học trên dãy Trường Sơn vẫn làm ngạc nhiên nhiều nhà nghiên cứu.

Hoạt động phát triển thiếu một cơ sở chiến lược quản lý tổng hợp trên toàn bộ dãy Trường Sơn như hiện nay là cảnh báo sớm cho thảm họa môi trường trên dãy núi này và những vùng liên quan dưới đồng bằng và ven biển. Đây là một chiến lược lớn cần có sự hợp tác, chỉ đạo, đầu tư của Chính phủ 3 nước Đông Dương, sự tham gia của các địa phương trong phạm vi dãy Trường Sơn, của các ngành, các tổ chức khoa học trong và ngoài nước và các cộng đồng địa phương.

B.T (tổng hợp)

Tin liên quan