Cộng đồng

Bảo vệ ngôi nhà chung của các loài thủy sản

16:29, 06 Tháng Sáu 2014

(DSX)-Theo đánh giá của Tổng cục Biển và Hải đảo Việt Nam, hầu hết các hệ sinh thái ven bờ biển của nước ta đều đang bị suy thoái một cách nghiêm trọng do bị khai thác quá mức, bị đe dọa nặng nề bởi ô nhiễm chất thải, lắng đọng trầm tích và ô nhiễm tràn dầu.

Vùng biển Việt Nam tập trung khoảng 340 loài san hô trong tổng số 800 loài của thế giới, phân bố rộng rãi từ Bắc tới Nam. Rạn san hô biển tập trung với mật độ cao ở vùng biển Nha Trang, Trường Sa, Hoàng Sa, biển Hòn Mun - Khánh Hòa. Ở vịnh Hạ Long, phát hiện được 205 loài san hô cứng, 27 loài san hô mềm. Ở Côn Đảo, có 219 loài san hô, tập trung thành khu vực lớn kèm theo 160 loài cá san hô...  Sống cùng với hệ sinh thái này là trên 2000 loài sinh vật đáy và cá trong đó khoảng 400 loài cá san hô cùng nhiều hải sản có giá trị kinh tế cao như tôm hùm, bào ngư, trai ngọc, hải sâm...

Hệ sinh thái biển Việt Nam (Ảnh nguồn: Internet)


Hệ sinh thái rạn san hô Việt Nam đang đối diện với mối đe dọa lớn nhất chính là các hoạt động của con người. Cụ thể, đó là sự ô nhiễm và lạm dụng nghề cá, sự phá hoại về vật lý đối với các rạn san hô do giao thông hàng hải và tình trạng khai thác san hô làm vật liệu xây dựng và nguyên liệu công nghiệp gây ra. Ngành kinh doanh hải sản tươi sống đã được xem là một nguyên nhân của sự suy thoái do việc sử dụng xyanua và các hóa chất khác khi đánh bắt các loài cá nhỏ. Cuối cùng, nhiệt độ nước cao hơn bình thường do các hiện tượng khí hậu như El Niño và sự ấm lên toàn cầu có thể làm san hô bị chết.

Kỹ sư Lê Vĩnh Thuận, cán bộ kỹ thuật Khu Bảo tồn biển Cù Lao Chàm và kỹ sư Huỳnh Ngọc Diên, Điều phối viên dự án khôi phục rạn san hô cho biết: Với hơn 300 loài san hô, thuộc 40 giống và 17 họ, vùng biển Cù Lao Chàm, thành phố Hội An, tỉnh Quảng Nam, được đánh giá là vùng biển có hệ sinh thái đa dạng và phong phú bậc nhất ở nước ta. Tuy nhiên, trước sự can thiệp quá sức của nhiều yếu tố khác nhau, hàng loạt rạn san hô ở biển Cù Lao Chàm đã bị trầm tích, nhiều khu vực bị hủy hoại nghiêm trọng. Nhằm ngăn chặn tình trạng này, tổ chức quốc tế “Rừng ngập mặn cho tương lai” (MFF) đã hỗ trợ nguồn kinh phí hơn 400 triệu đồng để Khu Bảo tồn biển Cù Lao Chàm và cộng đồng dân cư nơi đây cùng tham gia phục hồi lại những rạn san hô quý giá này. Tại khu vực biển Bãi Hương, xã đảo Tân Hiệp, các thợ lặn do cộng đồng cử ra và đã được tập huấn về kỹ thuật cấy san hô, kỹ năng làm việc dưới nước, có nhiệm vụ trồng 2.400 tập đoàn san hô cứng trên vùng diện tích rộng hơn 2000 mét vuông, ở độ sâu từ 6-10 mét.


Để cấy một tập đoàn san hô, sau khi vệ sinh sạch nền đá vôi, các thợ lặn dùng hai cây đinh dài khoảng 10 cm đóng chắc vào nền san hô đã bị chết, sau đó dùng sợi dây rút bằng nhựa buộc chặt tập đoàn san hô vào 2 chiếc đinh này. San hô giống sẽ tiết ra chất nhờn để bám vào nền đá vôi và phát triển. Đối với san hô sừng, sau một năm, mỗi cá thể phát triển được 10 cm, san hô dạng não và dạng phiến sau một năm phát triển được 1cm. Trong khuôn khổ dự án, Khu Bảo tồn biển Cù Lao Chàm đã xây dựng được 2 vườn ươm chứa tập đoàn san hô gốc có chất lượng cao và hơn 7.200 tập đoàn san hô giống cứng được phục hồi tại 3 vùng với tổng diện tích hơn 6.000 mét vuông trong lòng biển. Kỹ sư Lê Vĩnh Thuận cho biết thêm, để đảm bảo chất lượng rạn san hô khi phát triển trên diện rộng, san hô giống được tách ra từ những cá thể bố mẹ ở vùng biển Vũng Nhàn (Cù Lao Chàm) là nơi được xác định có nguồn giống san hô tốt và di dời đến các vùng biển đã chọn để nhân giống, phục hồi. Hiện có nhiều phương pháp di dời san hô giống nhưng phương pháp phổ biến nhất là sử dụng thiết bị tách tập đoàn từ nguồn giống tự nhiên.

San hô (Ảnh nguồn: Internet)

Các rạn san hô được coi là kho dược liệu dưới đáy biển do có mặt nhiều nhóm sinh vật có hoạt tính sinh học hoặc độc tố có giá trị dược liệu. Các loài san hô sừng, san hô mềm cho nhiều hoạt chất có giá trị dược liệu. Tính đa dạng của các loài trên san hô cao đến mức rạn được coi là "kho dự trữ" gien. Chúng lưu trữ nhiều chứng cứ để chúng ta có thể hiểu được các quần thể động thực vật phát triển như thế nào và có chức năng gì, cũng như chúng có thể có những giá trị tiềm ẩn trong tương lai.

Kỳ vọng lớn nhất của dự án này là sẽ làm thay đổi một cách căn bản nhận thức của cộng đồng về giá trị của rạn san hô, bởi đây chính là môi trường sống lý tưởng của các loài hải sản. Ngoài ra, khi san hô trưởng thành và phát triển trên diện rộng sẽ mở ra triển vọng mới về phát triển du lịch lặn biển, là môi trường sinh sống lý tưởng của các loài thủy sản. Rạn san hô trong lòng biển là “ngôi nhà” chung của các loài thủy sản. Mỗi người chúng ta phải ý thức được môi trường quan trọng như thế nào, tác động như thế nào đến cuộc sống hiện tại và cả thế hệ tương lai. Từ đó, chúng ta phải có những hành động thực tế cùng chung tay bảo vệ hệ sinh tháibiển mãi luôn Xanh – Sạch – Đẹp.


H.L (th)

Tin liên quan