Cộng đồng

Cộng đồng tham gia quản lý, bảo vệ tài nguyên, môi trường Cù Lao Chàm

15:32, 03 Tháng Mười 2013

(DSX)- Nhằm gìn giữ, bảo tồn tài nguyên thiên nhiên, hệ sinh thái và môi trường cho khu dự trữ sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm, tỉnh Quảng Nam đã triển khai mô hình đồng quản lý và chia sẻ lợi ích giữa cộng đồng dân cư với các ban, ngành.

Một góc Cù Lao Chàm. Nguồn: internet
Cù Lao Chàm là một cụm đảo có 8 đảo với khí hậu quanh năm mát mẻ, hệ sinh thái phong phú, đa dạng. Đặc biệt, các rạn san hô ở biển này đã được nhiều nhà khoa học đánh giá cao và đưa vào danh sách bảo vệ. Tháng 10/2003, Khu bảo tồn thiên nhiên Cù Lao Chàm được thành lập để bảo tồn sinh vật hoang dã trên đảo. Năm 2007, Cù Lao Chàm trở thành Khu bảo tồn biển của Việt Nam. Năm 2009, UNESCO đã công nhận Cù Lao Chàm là Khu dự trữ sinh quyển thế giới.

Trước tình hình suy thoái đa dạng sinh học và ô nhiễm hiện nay, các khu bảo tồn biển có vai trò quan trọng trong chiến lược bảo tồn đa dạng sinh học, tài nguyên thiên nhiên và môi trường. Các quốc gia trên thế giới đều xem đây là mục tiêu của chiến lược phát triển bền vững. Chính vì thế, để có thể gìn giữ và phát huy tiềm năng sinh thái biển cần có sự chung tay của cả cộng đồng. Từ tháng 12/2005, Ban quản lý Khu bảo tồn biển Cù Lao Chàm đã ra đời nhằm tổ chức triển khai các hoạt động quản lý, bảo tồn, khai thác và phát huy các giá trị về đa dạng sinh học, văn hóa lịch sử, khoa học, du lịch sinh thái…Chỉ sau 1 thời gian ngắn, ban quản lý đã phát huy được vai trò của mình, tạo mối liên hệ gắn kết giữa công tác bảo tồn với phát triển, đặc biệt là khai thác thế mạnh của du lịch sinh thái.

Tuy nhiên trên thực tế, lợi ích phát triển riêng của từng ngành, từng địa phương, nhất là của cộng đồng dân cư đang sinh sống trong và quanh khu bảo tồn biển đã có những ảnh hưởng không nhỏ, gây khó khăn cho quản lý. Để có thể thực hiện tốt công tác bảo tồn cần có sự tham gia của toàn xã hội trên nhiều lĩnh vực bởi không đơn thuần là bảo vệ hệ sinh thái biển mà còn liên quan đến hệ sinh thái rừng, bờ, cảnh quan thiên nhiên, môi trường, các hệ giá trị văn hóa, lịch sử, phong tục tập quán, đời sống sinh hoạt của người dân…Do vậy, việc xây dựng một kế hoạch quản lý tổng hợp, dài hạn, tạo mối quan hệ đồng nhất giữa các ngành, địa phương và cộng đồng là vấn đề cần thiết.

Mô hình đồng quản lý tại tiểu khu BTB thôn Bãi Huơng. Nguồn: culaochammpa

Nhận thức được điều đó, tỉnh Quảng Nam đã xây dựng mô hình đồng quản lý tài nguyên và môi trường ở khu bảo tồn biển Cù Lao Chàm. Với mô hình này, cộng đồng dân cư tại đây sẽ không còn là khách thể trong việc kiểm soát vùng ngư trường nhạy cảm rạn san hô, thảm cỏ biển hay vấn nạn ô nhiễm môi trường biển. Tất cả mọi người sẽ cùng vào cuộc, tham gia chia sẻ quyền lợi và trách nhiệm quản lý, bảo vệ, sử dụng tài nguyên. Đây chính là phương thức nhà nước và nhân dân cùng làm cùng hưởng lợi, ổn định đời sống và phát triển sinh kế cho cộng đồng một cách bền vững. Hơn thế nữa, việc làm này còn khẳng định quyền quản lý và sử dụng tài nguyên thuộc về cộng đồng Cù Lao Chàm, nâng cao ý thức tự giác bảo vệ môi trường của người dân. Bên cạnh đó, cần phải lồng ghép những kiến thức và lý thuyết về bảo tồn biển vào những hiểu biết của người dân bản địa. Đồng thời các cán bộ tổ chức cộng đồng, nhà quản lý tài nguyên môi trường phải thể hiện được kỹ năng của mình qua phương pháp, cách thức hướng dẫn các hoạt động cộng đồng, là cầu nối giữa các cụm dân cư.

Việc giao cho cộng đồng tham gia quản lý, bảo vệ tài nguyên và môi trường Cù Lao Chàm là bước đột phá trong công tác bảo tồn biển tại Quảng Nam. Đây là một hướng đi đúng đắn, mang tính gợi mở để giải quyết hiện trạng suy giảm đa dạng sinh học nghiêm trọng đang diễn ra hiện nay.

T.T

Tin liên quan