Cộng đồng

Phát triển sinh kế cho cộng đồng VQG Bạch Mã

16:46, 09 Tháng Chín 2013

(DSX)- Việc xây dựng và triển khai mô hình chia sẻ lợi ích cũng như sự hỗ trợ từ các tổ chức trong thời gian gần đây đã mang lại những tín hiệu đáng mừng trong công tác bảo tồn đa dạng sinh học và các giá trị mỹ quan của VQG Bạch Mã.

VQG Bạch Mã. Nguồn: internet

VQG Bạch Mã thuộc tỉnh Thừa Thiên - Huế, được thành lập năm 1991. Vườn có tổng diện tích hơn 37.000ha với nhiều mẫu động thực vật “độc quyền” ở Việt Nam và trên thế giới. Trong vùng đệm của VQG có tới hơn 12.000 hộ dân hiện đang sinh sống, kinh tế chủ yếu dựa vào các sản phẩm thu được từ rừng. Chính vì thế, việc xây dựng cơ chế hỗ trợ cho người dân cũng như chia sẻ lợi ích trong công tác bảo vệ và phát triển bền vững là vấn đề lớn đang được quan tâm.

Từ dự án “Than Bạch Mã”

Do thói quen sử dụng tài nguyên rừng tự nhiên của người dân vùng đệm VQG Bạch Mã vẫn “tràn lan” nên trong thời gian 5 năm (từ 2008 đến 2013), VQG Bạch Mã đã triển khai “Dự án Than Bạch Mã” dưới sự tài trợ của Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản JICA. Với dự án này, hơn 140 hộ dân ở hai huyện Phú Lộc và Nam Đông đã được chuyển giao kỹ thuật xây dựng mô hình trồng trọt, chăn nuôi áp dụng than, cách tạo than củi và than trấu, bên cạnh đó còn sản xuất cây trồng theo hướng hữu cơ, không dùng thuốc hóa học, ứng dụng mô hình chăn nuôi lợn thịt sạch…

Dự án đã mang lại những hiệu quả đáng kể, góp phần xóa đói giảm nghèo cho các hộ nông dân, tạo nên những thương hiệu sản phẩm sạch, thân thiện với môi trường. Qua đó nâng cao ý thức cộng đồng trong công tác bảo vệ thiên nhiên tại VQG Bạch Mã.

Chia sẻ lợi ích rừng tại VQG Bạch Mã theo cơ chế đồng quản lý. Nguồn: tainguyenmoitruong

…Đến cơ chế đồng quản lý, chia sẻ lợi ích rừng

VQG Bạch Mã có nguồn tài nguyên thiên nhiên và tính đa dạng sinh học phong phú. Hệ thực vật gồm 2147 loài, động vật 1715 loài, côn trùng 894 loài… với nhiều giá trị đặc biệt. Tuy nhiên nguồn tài nguyên này đang chịu nhiều sức ép từ phía con người như nhu cầu lương thực, đất canh tác nông nghiệp, tăng thu nhập từ sản phẩm rừng… Chính vì thế, một trong những nhiệm vụ trọng tâm của VQG Bạch Mã là tìm ra giải pháp hài hòa giữa bảo tồn và phát triển bền vững. Theo đó, VQG đã được chọn làm thí điểm cho dự án “Cơ chế chia sẻ lợi ích” do Quỹ bảo tồn rừng đặc dụng Việt nam VCF tài trợ. Dự án này sẽ tập trung vào vùng đệm VQG Bạch Mã, thuộc xã Thượng Nhật. Diện tích rừng hơn 9.000ha sẽ được chia thành 3 vùng đồng quản lý.

Trước mắt, nguồn lâm sản (ngoài gỗ) sẽ được trao cho nhân dân quyền tự chủ quản lý và sử dụng. Cơ chế này sẽ mở ra hành lang pháp lý đúng đắn, tạo nên phương thức quản lý một cách khoa học trong việc khai thác, tiêu thụ và chia sẻ lợi ích cũng như trách nhiệm giữa cộng đồng dân cư với các cấp chính quyền. Qua một thời gian nhất định, nếu xét thấy ý thức trách nhiệm của người dân đạt được yêu cầu quy trình kiểm soát thì sẽ tiến hành đề xuất khai thác gỗ theo đúng quy định. Bên cạnh đó, trong quá trình thực hiện dự án, các bên tham gia cũng đã đề xuất những phương án nhằm khắc phục những rủi ro có thể phát sinh và hạn chế tối đa những tác động tiêu cực trong việc thực hiện cơ chế chia sẻ lợi ích.

Phát huy tốt quyền lợi và trách nhiệm của người dân

Những dự án tiêu biểu như trên đã giúp thay đổi cơ cấu nguồn thu nhập của người dân vùng đệm và giảm thiểu những tác động tiêu cực làm ảnh hưởng đến môi trường tự nhiên của VQG Bạch Mã. Trên thực tế suốt một thời gian dài, ý thức trách nhiệm và quyền lợi của người dân vẫn còn hạn chế nên không thể tránh khỏi tình trạng khai thác trái phép tài nguyên rừng, khiến cho một số loài bị suy giảm trầm trọng và có nguy cơ tuyệt chủng. Do đó, việc xây dựng và triển khai mô hình chia sẻ lợi ích cũng như sự hỗ trợ từ các tổ chức trong thời gian gần đây đã mang lại những tín hiệu đáng mừng trong công tác bảo tồn đa dạng sinh học và các giá trị mỹ quan của VQG Bạch Mã. Ngoài ra, dự án hỗ trợ sinh kế cũng được gắn liền với các cuộc tuyên truyền, vận động và phổ biến tới đông đảo nhân dân những căn cứ pháp lý, luật lệ, giúp họ nâng cao nhận thức và trách nhiệm với nguồn tài nguyên rừng. Làm tốt được điều này thì VQG Bạch Mã sẽ giữ được lợi thế và tiềm năng vốn có của mình đồng thời hướng tới phát triển bền vững trong tương lai.

T.T

 

Tin liên quan