Cảnh báo

Phố cổ Đồng Văn: câu chuyện di sản và cuộc sống

15:43, 16 Tháng Bảy 2013

(DSX)- Sau vết xe đổ tại làng cổ Đường Lâm, Sơn Tây, Hà Nội, nay tiếp tục tới phố cổ Đồng Văn đòi trả lại danh hiệu di tích quốc gia. Câu chuyện di sản và cuộc sống một lần nữa trở thành tâm điểm của dư luận

Phố cổ Đồng Văn đã xuống cấp. Nguồn: vnphoto.net

Trả lại danh hiệu di tích, di sản đã không còn là việc quá mới mẻ đổi với các di tích, di sản tại Việt Nam. Gần đây nhất là sự việc các hộ dân tại làng cổ Đường Lâm đệ đơn xin trả lại danh hiệu làng cổ. Sau Đường Lâm, phố cổ Đồng Văn là di tích tiếp theo mà người dân xin đệ đơn trả lại danh hiệu. Nguyên nhân là do đâu?

Các ngôi nhà đã xuống cấp nghiêm trọng. Ảnh: ashui.com

Trên đất nước ta có tới hơn 3000 di tích quốc gia, nhưng những di tích, di sản sống như phố cổ Hà Nội, phố cổ Hội An, làng cổ Đường Lâm hay phổ cổ Đồng Văn là không nhiều.  Đáng lẽ việc được công nhận danh hiệu di tích quốc gia, được sinh sống và làm việc trong lòng các di sản là điều đáng tự hào nhưng đối với người dân làng cổ Đường Lâm và gần đây nhất là phố cổ Đồng Văn thì không phải vậy. Bởi các di tích, di sản phản ánh về cuộc sống “hôm qua” nhưng những con người sống trong di sản đó lại đang ở hiện tại. Khi mà các nhu cầu thiết yếu của cuộc sống, nhu cầu cơi nới, sửa chữa, cải tạo các ngôi nhà cổ đã xuống cấp theo thời gian lại không thể được đáp ứng, khiến người dân phố cổ Đồng Văn không còn mặn mà với di sản và đệ đơn trả lại danh hiệu.

Kiến trúc nhà trình tường tại Đồng Văn. Nguồn: phototamtay.vn

Phố cổ Đồng Văn được xây dựng đầu thế kỷ XX thuộc huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang vốn nối tiếng với nét kiến trúc độc đáo của miền cao nguyên đá. Hiện nay, phố cổ Đồng Văn còn khoảng 40 ngôi nhà cổ, ngôi nhà cổ nhất có niên đại khoảng 300 năm. Các ngôi nhà đều được xây dựng theo lối kiến trúc nhà trình tường, có 2 tầng, các cột, sàn nhà bằng gỗ, nền đất và được lợp ngói âm dương. Dãy phố ôm sát và chạy dọc theo vách núi tai mèo dựng đứng và gắn với sinh hoạt của đồng bào các dân tộc nơi đây. Tuy nhiên do đã qua trăm năm tồn tại, dưới ảnh hưởng của thiên nhiên, thời gian và con người các ngôi nhà cổ đã xuống cấp và hư hỏng nặng. Trước thời tiết khắc nghiệt của vùng cao, việc phải giữ nguyên hiện trạng di tích, việc thiếu kinh phí đầu tư, tu bổ các ngôi nhà cổ trong khi chúng ngày thêm xuống cấp và có thể đổ sập đã trở thành gánh nặng đối với người dân phố cổ Đồng Văn.

Khu chợ cũ tại phố cổ Đồng Văn. Nguồn: internet
Được biết, thực tế năm 2010, Sở VHTTDL tỉnh Hà Giang đã xây dựng dự án “Bảo tồn, tu bổ cấp thiết di tích phố cổ Đồng Văn” với kinh phí khoảng 66 tỷ đồng từ ngân sách nhà nước. Nhưng cho đến nay, hồ sơ này vấn đang dậm chân tại chỗ. Hai năm trước, khu chợ phố cổ Đồng Văn cũng được di dời đi nơi khác, đồng nghĩa với một phần hồn của phố cổ đã mất đi và người dân phố cổ Đồng Văn cũng thêm nặng gánh nỗi lo mưu sinh hàng ngày.

Phố cổ Đồng Văn là di sản sống giữa cộng đồng nhưng cuộc sống của cộng đồng hôm nay đã thay đổi so với trước kia. Một lần nữa, hồi chuông về công tác quản lý di sản, về việc gắn di sản với cuộc sống hàng ngày đã trở thành vấn đề bức bối. Làm thế nào để bảo vệ và phát triển di sản một cách bền vững, kinh nghiệm ở Hội An đã chỉ ra rằng chìa khóa là ở việc gắn kết giữa bảo tồn phát huy di sản với sinh kế của người dân, để người dân thực sự được hưởng lợi từ di tích, di sản và đó cũng là bài học cho phố cổ Đồng Văn. Nhưng từ giờ đến lúc đó, có lẽ người dân phố cổ Đồng Văn sẽ vẫn phải kiên nhẫn đợi chờ…

TH

Tin liên quan