Cảnh báo

Phố cổ Hội An: Hàng loạt các nguy cơ hiện hữu

11:26, 12 Tháng Bảy 2013

(DSX)- Mối mọt, hỏa hoạn và mưa lũ đang là những nguy cơ hiện hữu, ảnh hưởng đến sự tồn vong của phố cổ Hội An, di sản văn hóa thế giới.

Phố Cổ Hội An đang đứng trước nhiều thách thức

Mối mọt hiện đang là “kẻ thù” nguy hiểm của phố cổ Hội An bởi sự phá hoại mà chúng gây ra ngay cả với những ngôi nhà cổ đã được trùng tu nếu không xử lý diệt mối bằng công nghệ mới. Đó là câu chuyện của các ngôi nhà số 9, số 28, số 33 Nguyễn Thái Học, số 36 Phan Bội Châu…  Ngoài việc chưa xử lý phun thuốc diệt mối bằng công nghệ mới, một trong các nguyên nhân được đưa ra là do khi trùng tu, các cấu kiện cũ bằng gỗ đều được sử dụng triệt để tạo điều kiện cho mối quay lại. Trong khi đó, riêng tại khu vực phố cổ đã phát hiện tới 34 loại mối nằm trong cây, làm tổ trên cao, dưới lòng đất liên kết với nhau vừa gây nguy hiểm cho di tích vừa gây khó khăn trong việc phòng và diệt. Theo Trung tâm Quản lý bảo tồn di tích Hội An, khảo sát tại phường Minh An đã có 24/32 di tích đặc biệt bị nấm mốc, mối mọt phá hoại. Điều nguy hiểm là ở chỗ, sự xâm lấn của mối là từ bên trong các kết cấu gỗ nên rất khó phát hiện. Mặt khác, nhiều công trình trùng tu, việc chọn lọc gỗ không kỹ càng, chưa xử lý gỗ trước khi đưa vào phố cổ đã vô tình tiếp tay cho sự sinh sôi, phát triển của đàn mối. Đó là chưa kể ảnh hưởng của việc các cấu kiện gỗ này đã bị ngập nước trong thời gian dài do mưa lũ, do môi trường ẩm ướt tạo điều kiện thuận lợi cho lũ mối phát triển mạnh.

Mối mọt tấn công các kết cấu bằng gỗ tại phố cổ Hội An. Nguồn: hoian.vn

Trước mối nguy của mối mọt, từ năm 2010, Sở VHTTDL Quảng Nam đã triển khai dự án phòng trừ côn trùng hại gỗ bằng biện pháp sinh học toàn bộ khu phố cổ Hội An với kinh phí gân 148 tỷ đồng và đã bước đầu mang lại hiệu quả khi ngăn chặn được tình trạng mối mọt tấn công ở 1000 ngôi nhà cổ. Giai đoạn 3 của dự án này sẽ tiếp tục được triển khai từ ngày 12/7/2013 trong vòng 180 ngày để xử lý mối mọt tại khu phố cổ trước mùa mưa bão. Vấn đề hiện tại là việc phòng ngừa và xử lý tận gốc tình trạng mối mọt cứu nguy toàn bộ khu đô thị cổ khỏi hiểm họa này.

Phố cổ mùa ngập nước. Nguồn: cyworld.vn

Bên cạnh kẻ thù thầm lặng là mối mọt, các di tích tại di sản Hội An còn phải đối mặt với mưa lũ gây nước dâng ngập tới 1/3 diện tích phố cổ. Nhìn lại thực tế những năm trước, không ít các ngôi nhà cổ tại Hội An đã bị ngập trong biển nước, đặc biệt là các ngôi nhà cổ nằm dọc tuyến đường Bạch Đằng, Nguyễn Thái Học, khu vực ven sông Hoài. Các ngôi nhà cổ vừa oằn mình chống đỡ với mối mọt, lại vừa phải ngâm nước trong thời gian dài lâu dần nhà bị lún, nghiêng, các kết cấu gỗ lại mục rỗng do mối ăn nên rất dễ đổ sập. Đó là chưa kể đến nguy cơ của hơn 50 hồ chứa thủy điện đầu nguồn Vu Gia – Thu Bồn. Nếu các hồ này không đảm bảo được sự an toàn thì việc xóa sổ đô thị cổ Hội An là điều khó tránh.

Hiện trường vụ cháy tại số nhà 134 đường Trần Phú, Hội An. Nguồn: tienphong.vn

Cũng bởi các ngôi nhà cổ với nhiều cấu kiện được dựng lên bằng gỗ, mật độ các ngôi nhà cổ lại san sát nhau, dân cư đông đúc, hệ thống điện đã cũ kỹ, hiểm hỏa từ cháy nổ cũng là một trong những nguy cơ đối với phố cổ Hội An. Nhiều ngôi nhà trên phố cổ còn kinh doanh các mặt hàng ăn uống, vải vóc, mây… các sản phẩm dễ bắt lửa, cộng với thói quen sinh hoạt như nấu ăn, thắp hương, đốt rác tại các ngôi nhà cổ của các hộ kinh doanh nên những nguy cơ tiềm ẩn gây ra cháy nổ là điều khó tránh khỏi trong khi ý thức phòng chống cháy nổ của người dân còn chưa cao, chưa được trang bị các kiến thức cần thiết trong việc phòng và chống cháy nổ. Từ phía các cơ quan quản lý, hệ thống phòng chống chảy nổ cũng chưa được quan tâm đầu tư toàn diện, chưa kịp thời trang bị các thiết bị cứu hỏa phù hợp với các con đường nhỏ, nhiều hẻm sâu. Hệ quả là việc sảy ra đám cháy thiêu rụi số nhà 134 Trần Phú, Hội An ngày 9/7 vừa qua.

Phố cổ Hội An với hàng loạt các ngôi nhà cổ có kiến trúc bằng gỗ vô giá đang đứng trước những thách thức của thời gian, thiên nhiên và con người. Ranh giới giữa tồn tại hoặc bị xóa sổ phố cổ Hội An thật sự mong manh. Việc sớm tìm ra các giải pháp hữu hiệu nhằm bảo tồn nguyên vẹn di sản này đang đặt ra những thách thức với chính quyền và người dân Hội An.

TH

Tin liên quan