Cảnh báo

Bảo tồn, phát huy giá trị làng cổ Đường Lâm: góc nhìn từ di sản Hội An

15:45, 30 Tháng Năm 2013

(DSX)- Nhìn từ vụ việc người dân làng cổ Đường Lâm làm đơn xin trả lại danh hiệu di tích quốc gia, một lần nữa, vấn đề làm thế nào để kết hợp hài hòa giữa việc bảo tồn và phát huy giá trị di tích, làm thế nào để người dân, những người ngày đêm gắn bó với di tích được hưởng lợi từ di tích và thấy được tầm quan trọng khi bảo tồn di tích đó đã trở thành vấn đề của rất nhiều di tích, di sản tại Việt Nam

Nhà cổ Đường Lâm. Ảnh Ngọc Trinh

Có lẽ danh hiệu “làng cổ” vẫn còn quá mới mẻ đổi với thực tiến của Việt Nam cũng như trên thế giới, do đó việc gặp khúc mắc trong vấn đề bảo tồn và phát huy giá trị làng cổ, hay như chưa đáp ứng được kỳ vọng của người dân cũng là điều khó tránh khỏi. Tất nhiên, cũng không thể phủ nhận những lợi ích chung của cả cộng động khi làng cổ được công nhận. Đó là những đầu tư về cơ sở hạ tầng, là sự trùng tu tôn tạo các di tích như Đình Mông Phụ, nhà thờ Thám hoa Giang Văn Minh, Chùa Ón, cổng làng Mông Phụ, những nơi được xem là khu sinh hoạt chung cho cả cộng đồng, và doanh thu từ những khoản dịch vụ. Nhưng cũng không thể xem nhẹ những bức xúc mà người dân Đường Lâm phải chịu đựng khi sinh sống trong chính ngôi nhà của mình mà không phải của mình.

Các ngôi nhà tại làng cổ Đường Lâm. Ảnh Ngọc Trinh

Và vì vậy, vấn đề bảo tồn, phát huy giá trị với làng cổ Đường Lâm còn khó khăn hơn vạn lần bởi đặc thù là một “di sản sống”, bởi di tích đó gắn liền với cuộc sống hàng ngày của cộng đồng dân cư, của làng xã và có mối quan hệ qua lại giữa một bên là người chủ di sản, và một bên là các di sản và cơ quan quản lý. Đặc điểm trên cũng có một phần tương đồng với phố cổ Hội An, một “di sản sống” khác đã thực sự “sống” được khi kết hợp hài hòa lợi ích của cộng đồng dân cư vào vấn đề bảo tồn, phát huy giá trị di sản. Tất nhiên, tính chất đặc trưng của hai di sản này là khác biệt, giữa một bên mang đậm phong vị làng quê và một bên vốn là thương cảng phố thị, nhưng cả hai đều có điểm chung là những công trình kiến trúc gắn liền với lịch sử nước nhà, chịu sự ảnh hưởng của thời gian cũng như các chủ sở hữu của di sản. Tuy nhiên, cái khác giữa làng cổ Đường Lâm và phố cổ Hội An là ở chỗ người dân ở đâu có thể “sống” thực sự với danh hiệu di sản, ở đâu có sự đồng thuận cao giữa cộng đồng đối với các chính sách quản lý, bảo tồn di sản.

Nhà cổ Hội An. Ảnh Ngọc Trinh

Không thể áp dụng một cách máy móc kinh nghiệm của phố cổ Hội An vào sự việc làng cổ Đường Lâm, nhưng Hội An chính là tấm gương mà các cơ quan có thẩm quyền cần nhìn nhận để đưa ra những đường hướng đúng đắn cho sự việc Đường Lâm nhằm giải quyết vấn đề quy hoạch dân cư cũng như gìn giữ, bảo tồn ngôi làng cổ một cách thấu đáo và hợp lý.

HH

Tin liên quan