Thế giới

Pháp: Chiến lược phát triển di sản tự nhiên thế giới (phần 2)

21:05, 17 Tháng Mười Hai 2012

(DSX)- Công ước Di sản Thế giới bao gồm một quá trình theo dõi các di sản đặc biệt nghiêm trọng giá trị nổi bật hoặc tính toàn vẹn của chúng có thể bị đưa vào "Danh sách Di sản Thế giới gặp nguy hiểm", như một phương tiện để huy động các hỗ trợ quốc gia và quốc tế để đối phó với các mối đe dọa.

Vịnh Porto - Di sản thiên nhiên thế giới của Pháp. Ảnh:Evergreen. Nguồn: wikipedia

>>Pháp: Chiến lược phát triển di sản tự nhiên thế giới (phần 1)

III. Chiến lược

1.     Nguyên tắc chỉ đạo

Các nguyên tắc chính sau đây hướng dẫn các hoạt động của Trung tâm di sản thiên nhiên:

1.1. Hướng dẫn được đưa ra bởi Uỷ ban Di sản thế giới

Ngoài các hướng dẫn được đưa ra bởi tài liệu Hướng dẫn hoạt động để thực hiện Công ước Di sản Thế giới, các văn bản chính sách cốt lõi của Ủy ban là "Chiến lược toàn cầu" và"Mục tiêu chiến lược". Những định hướng chính sách có ảnh hưởng mạnh mẽ này là nền tảng cho sự phát triển của chiến lược hoạt động của WHC về di sản tự nhiên.

Năm 1994, Ủy ban Di sản thế giới đưa ra các chiến lược toàn cầu cho một Danh sách Di sản thế giới cân bằng, tiêu biểu và đáng tin cậy, ban đầu cho di sản văn hóa, nhưng sau đó được mở rộng bao gồm các di sản thiên nhiên vào năm 1996. Điều quan trọng đối với chiến lược toàn cầu là những nỗ lực để khuyến khích các nước trở thành thành viên của Công ước, chuẩn bị danh sách dự kiến ​​và các đề cử cho những di sản với các chủng loại và khu vực hiện không có trong Danh sách Di sản Thế giới.

Tại kỳ họp lần thứ 26 vào năm 2002, Ủy ban Di sản Thế giới đã thông qua "Tuyên bố Budapest về Di sản thế giới ", kêu gọi tất cả các đối tác của Bảo tồn Di sản Thế giới hỗ trợ cho 4 mục tiêu chiến lược: Tăng cường độ tin cậy của danh sách Di sản Thế giới; Đảm bảo bảo tồn hiệu quả Di sản thế giới; Tăng cường sự phát triển trong việc xây dựng năng lực hiệu quả của các quốc gia; Nâng cao nhận thức của công chúng, gắn kết và hỗ trợ cho các Di sản thế giới thông qua truyền thông.

Vịnh Porto - Di sản thiên nhiên thế giới của Pháp. Ảnh:Evergreen. Nguồn: wikipedia

1.2. Chương trình nghị sự phát triển toàn cầu và Phát triển Thiên niên kỷ (MDGs)

Tháng 9 năm 2000, Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc đã thông qua Tuyên bố Thiên niên kỷ, xác định các thách thức chính mà cộng đồng thế giới đang phải đối mặt trong thế kỷ 21. Tuyên bố bao gồm việc công nhận sự cần thiết giải quyết các vấn đề về mất đa dạng sinh học và bảo tồn và sử dụng một cách bền vững tài nguyên rừng của thế giới.

Mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ đem đến một lộ trình giải quyết các thách thức đưa ra trong Tuyên bố thiên niên kỷ và chứng minh sự cam kết của cộng đồng toàn cầu nhằm đạt được tiến bộ trong việc giải quyết những thách thức này vào năm 2015. Đối với các công việc của Di sản thiên nhiên thế giới, "Mục tiêu 7 - Đảm bảo Môi trường bền vững "đặc biệt quan trọng, vì đảo ngược sự mất mát tài nguyên môi trường là một trong những mục tiêu trọng điểm. Công ước Di sản Thế giới là một công cụ quan trọng để đạt được mục tiêu này, vì nó bảo vệ một vài trong số những hệ sinh thái quan trọng nhất và các khu vực đa dạng sinh học cao, cung cấp sản phẩm và dịch vụ hệ sinh thái cho cộng đồng địa phương và nền kinh tế quốc gia. Do đó, chúng cũng có thể trở thành động lực cho kinh tế phát triển, giúp "Xóa bỏ tình trạng vô cùng Nghèo và Đói "và góp phần đạt được Mục tiêu 1.

Vịnh Porto - Di sản thiên nhiên thế giới của Pháp. Ảnh:Evergreen. Nguồn:wikipedia

1.3. Công ước về Đa dạng sinh học (CBD)

Công ước về đa dạng sinh học thiết lập chương trình nghị sự toàn cầu cho việc bảo tồn và sử dụng khôn ngoan nguồn đa dạng sinh học. Nó cung cấp khung chính sách cho các hoạt động bảo tồn đa dạng sinh học và thông qua cơ chế "Nhóm liên kết đa dạng sinh học" thúc đẩy các hoạt động hiệp lực và tăng cường phối hợp với bốn thỏa thuận quốc tế lớn liên quan đến đa dạng sinh học khác (Công ước Di sản Thế giới, Công ước các vùng đất ngập nước Ramsar, Công ước về các loài di cư và Công ước về buôn bán quốc tế các loài động vật, thực vật hoang dã có nguy cơ tuyệt chủng). Công việc của WHC về di sản thiên nhiên liên quan trực tiếp đến định hướng chính của CB:

Mục tiêu đa dạng sinh học năm 2010: Hội nghị các Bên lần  thứ  6 (CoP) năm 2002 của CBD được tổ chức như là một mục tiêu chiến lược của Công ước nhằm đạt được việc giảm đáng kể tỷ lệ mất đa dạng sinh học hiện tại cấp độ toàn cầu, quốc gia và khu vực như là một đóng góp làm giảm đói nghèo và vì lợi ích của tất cả sự sống trên trái đất vào năm 2010. Công ước Di sản Thế giới thông qua các chương trình bảo tồn các địa điểm thiên nhiên đại diện cho các hệ sinh thái và những nơi có giá trị nổi bật cho đa dạng sinh học là một công cụ quan trọng để đạt được mục tiêu.

Vịnh Porto - Di sản thiên nhiên thế giới của Pháp. Ảnh:Evergreen. Nguồn:wikipedia

Tiếp cận Hệ sinh thái: Phương thức tiếp cận Hệ sinh thái đã được xác nhận bởi CoP lần thứ 5 của CBD tại Nairobi năm 2000. Di sản thế giới hình thành nên một phần của hệ sinh thái rộng lớn bao gồm một loạt các hoạt động kinh tế và xã hội. Như vậy, các hoạt động bên ngoài biên giới của các khu vực thường có ảnh hưởng đáng kể trên toàn bộ địa điểm đó và ngược lại, một số hành động bảo tồn cũng có thể ảnh hưởng bất lợi đến các cộng đồng địa phương. Các chương trình Di sản thế giới không chỉ mong muốn làm giảm bớt mối đe dọa đến các khu vực, mà còn làm việc với các bên liên quan chủ yếu để thúc đẩy sinh kế bền vững trong phạm vi mở rộng của các địa điểm.

Chương trình về hoạt động với các  khu vực được bảo vệ: khu bảo tồn vẫn còn là một trong những công cụ quan trọng nhất để bảo tồn tại chỗ sự đa dạng sinh học, CoP lần thứ 7 của CBD đã thông qua Chương trình về hoạt động với các khu vực được bảo tồn (PoWPA) đặt ra mục tiêu và mục đích rõ ràng cho các quốc gia trong những năm tới. Những địa điểm di sản thế giới có vai trò quan trọng trong việc đáp ứng các mục tiêu, là ưu tiên hàng đầu trong số các khu vực được bảo vệ, có thể trở thành mô hình thực hành tốt nhất các khía cạnh của việc lập kế hoạch và quản lý.Trong khi lợi thế so sánh của Công ước Di sản Thế giới liên quan đến CBD rất rõ ràng và trực tiếp nằm trong khuôn khổ PoWPA, các hoạt động cũng được phối hợp với Chương trình hoạt động mở rộng về Đa dạng sinh học Rừng và Chương trình hoạt động về Đa dạng sinh học biển và ven biển.

 

2.     Định hướng chiến lược

Chiến lược dành cho công tác di sản thiên nhiên tại WHC được xem xét dựa trên những lợi thế so sánh được cung cấp bởi Công ước di sản thế giới và các nguồn lực của WHC,tập trung chủ yếu vào các sáng kiến khiến cho việc sử dụng chúng có hiệu quả nhất. Một nhấn mạnh  đặc biệt là việc đảm bảo rằng các nhân tố khác được nhận thức đầy đủ về tiềm năng bảo tồn của Công ước di sản thế giới này, với ý định lồng ghép công cụ đơn giản vào một phạm vi rộng lớn của các hoạt động liên quan đến bảo tồn và phát triển bền vững trong và quanh các Di sản thế giới.Định hướng chiến lược được mô tả dưới đây, theo sau là các hoạt động mẫu để minh họa cho những thể loại sẽ góp phần tốt nhất vào việc đạt được những định hướng. Tất cả những hoạt động này sẽ được thực hiện phối hợp với IUCN và các đối tác có liên quan khác, như mô tả trong phần phương pháp làm việc.

2.1. Cải thiện liên tục năng lực quản lý Di sản thế giới

WHC sẽ tập trung những nỗ lực để đảm bảo rằng các tiêu chuẩn và năng lực quản lý tại các địa điểm di sản thế giới được cải thiện theo cách các chỉ số được phát triển về các giá trị di sản thế giới và tính toàn vẹn của địa điểm, các mối đe dọa được xác định và hoạt động can thiệp về mặt quản lý được thực hiện để phản ứng, và chúng đang được theo dõi để quản lý hiệu quả. Một vấn đề tiếp theo, nhưng không kém phần quan trọng là mục tiêu phát triển các di sản thế giới theo một mẫu mô hình thể hiện phương thức thực hành tốt nhất, ảnh hưởng đến sự phát triển của các khu bảo tồn khác và góp phần vào nỗ lực toàn diện bảo tồn đa dạng sinh học.

Các hoạt động thể hiện:

-      Đẩy mạnh khuôn khổ quản lý hiệu quả IUCN-WCPA giữa các điểm di sản thế giới và khuyến khích các đối tác trong việc hỗ trợ khắc phục các thách thức về quản lý được xác định tại địa phương.

-       Hỗ trợ giám đốc quản lý trong việc thiết lập hệ thống giám sát theo dõi các giá trị di sản văn hóa thế giới và tính toàn vẹn của địa điểm.

-       Hỗ trợ các bên liên quan đến quản lý di sản thế giới trong việc phát triển chiến lược tài chính bền vững cho các hoạt động quản lý và tham gia vào lập kế hoạch kinh doanh.

-       Khuyến khích việc áp dụng các cơ chế giúp các bên liên quan đến quản lý di sản thế giới tích hợp công việc của họ với bức tranh quản lý toàn cảnh rộng lớn hơn và các ưu tiên phát triển bền vững.

-       Cung cấp các kế hoạch bổ sung và công cụ quản lý để cải thiện tình trạng quản lý di sản thế giới bằng cách sử dụng đầy đủ các kinh nghiệm thu được qua Chương trình chuyên đề về di sản thế giới Rừng, biển và du lịch.

-       Trợ giúp các quốc gia trong việc đối phó với những thách thức về quản lý mới, ví dụ những tác động của biến đổi khí hậu, bằng cách huy động nguồn lực tài chính và kỹ thuật để phát triển và thực hiện các biện pháp thích ứng.

-       Sử dụng mạng lưới khu vực và toàn cầu của các điểm di sản thế giới và các nhà quản lý để phát triển cũng như chia sẻ bài học và cách thực hành tốt nhất, bao gồm cả việc sử dụng các kiến thức về công cụ quản lý dựa trên web.

Vịnh Porto - Di sản thiên nhiên thế giới của Pháp. Ảnh:Evergreen. Nguồn:wikipedia

2.2. Chống lại những nguy hiểm cho Di sản thế giới

Công ước Di sản Thế giới bao gồm một quá trình theo dõi các di sản đặc biệt nghiêm trọng giá trị nổi bật hoặc tính toàn vẹn của chúng có thể bị đưa vào "Danh sách Di sản Thế giới gặp nguy hiểm", như một phương tiện để huy động các hỗ trợ quốc gia và quốc tế để đối phó với các mối đe dọa. WHC sẽ ưu tiên để thiết lập chương trình bảo tồn để giải quyết các đe dọa sắp xảy ra tại các điểm này và giảm thiểu tác động của chúng, với quan điểm ngăn chặn sự mất mát về giá trị di sản thế giới, dẫn tới sự loại bỏ khỏi danh sách các di sản thế giới gặp nguy hiểm.

Các hoạt động thể hiện:

-       Hỗ trợ phát triển các kế hoạch hành động khẩn cấp để giải quyết những hoạt động đe dọa tại các địa điểm đang trong nguy hiểm và mở rộng hỗ trợ quốc tế thuộc Quỹ Di sản Thế giới.

-       Huy động sự hỗ trợ quốc tế thông qua việc đặt mục tiêu vào bảo tồn ngoại giao, các quỹ huy động và mở rộng hỗ trợ kỹ thuật.

-       Thiết lập cơ chế theo dõi sự tiến bộ trong việc giảm nhẹ mối đe dọa, bao gồm việc thông qua các chỉ số phát triển và thiết lập các tiêu chuẩn và khung thời gian để theo dõi loại bỏ các địa điểm ra khỏi danh sách nguy hiểm.

-       Hỗ trợ các tổ chức phi chính phủ và các tổ chức khác trong những nỗ lực của họ nhằm thu hút các nhà tài trợ quan tâm đến những Di sản thế giới đang gặp nguy hiểm, để đáp ứng  được việc giảm các mối đe dọa và nhu cầu quản lý.

2.3. Hoàn thành danh sách di sản thế giới

Nghiên cứu gần đây của IUCN tập trung vào những quần xã sinh vật là những khoảng trống trong danh sách di sản văn hóa thế giới hiện nay như sau: đồng cỏ nhiệt đới / ôn đới, thảo nguyên, hệ thống hồ, vùng lãnh nguyên và hệ thống cực, và sa mạc có mùa đông lạnh. IUCN cũng đã khuyến cáo nhiều hệ thống biển đáng xem xét để đưa vào Danh mục. Công tác trong lĩnh vực này sẽ chủ yếu được hướng dẫn bởi các hoạt động của phân tích chiến lược toàn cầu liên tục và các khoảng trống của IUCN cũng như đối tác của họ.

Các hoạt động thể hiện:

-       Làm việc với các quốc gia, IUCN và các đối tác để xác định những địa điểm cụ thể cần được bảo vệ trong quần xã sinh vật ưu tiên và khuyến khích nộp đơn đề cử để hoàn thành danh sách.

-       Cung cấp hỗ trợ và tư vấn duy trì kỹ thuật để chuẩn bị danh sách dự kiến ​​và các đề cử.

-       Hỗ trợ các quốc gia nhận được tài trợ để thực hiện giai đoạ chuẩn bị và các hoạt động ở cấp độ thể chếhỗ trợ các đề cử.

-       Khuyến khích sự tham gia của tổ chức xã hội dân sự và khu vực tư nhân trong sự phát triển của đề cử mới cho Di sản Thế giới như một phương tiện để đảm bảo hỗ trợ rộng rãi và dài hạn.

2.4. Áp dụng phương pháp tiếp cận hệ sinh thái

WHC công nhận rằng các địa điểm Di sản Thế giới là một phần của bức tranh lớn và phức tạp hơn của nhiều hệ sinh thái với nhiều ứng dụng. Nó cũng hiểu rằng, các điểm di sản thế giới là chủ để cho các sự kiện diễn ra bên ngoài lãnh thổ của họ, do đó, có thể các khu vực bên ngoài ranh giới của Di sản Thế giới được hưởng lợi ích từ sản phẩm và dịch vụ sinh thái được cung cấp bởi những nơi này. Trong những trường hợp này, WHC thúc đẩy sự tích hợp chặt chẽ của Cơ quan quản lý di sản thế giới vào quá trình ra quyết định ảnh hưởng đến hoạt động cấp độ mang cấp độ toàn diện.

Các hoạt động biểu thị:

-       Tăng cường sự tham gia của các nguyên tắc tiếp cận hệ sinh thái này vào tất cả các giai đoạn lập kế hoạch và quản lý di sản văn hóa Thế giới.

-       Những hoạt động ưu tiên trong và quanh các địa điểm di sản thế giới kết hợp cách tiếp cận hệ sinh thái vào việc bảo tồn và phát triển bền vững, bao gồm cả hành động góp phần tạo nên sinh kế bền vững của các cộng đồng địa phương, trực tiếp hoặc gián tiếp hỗ trợ bảo tồn các địa điểm đó.

-       Xem xét vấn đề cảnh quan / cảnh biển khi kiểm tra cấp nhà nước về bảo tồn các di sản thế giới.

-       Đóng vai trò tạo điều kiện thuận lợi trong việc quản lý cảnh quan / cảnh biển cho các bên có liên quan.

-       Cung cấp tư vấn kỹ thuật cho quản lý cộng đồng các Khu bảo Bảo tồn được bảo vệ của UNDP (COMPACT) và các sáng kiến cho Chương trình Tài trợ nhỏ (SGP) ​​về sinh kế bền vững trong và xung quanh các điểm Di sản Thế giới.

-       Thúc đẩy và chứng minh giá trị của các phương pháp tiếp cận hệ sinh thái thông qua các chiến lược quy hoạch và quản lý các địa điểm Di sản Thế giới nối tiếp và xuyên biên giới.

2.5. Liên kết với chương trình nghị sự quốc tế về bảo tồn đa dạng sinh học

Mặc dù Công ước Di sản Thế giới được công nhận là một trong năm công ước liên quan đến đa dạng sinh học, tiềm năng của nó trong việc đạt được mục tiêu về đa dạng sinh học trong năm 2010 chưa được khai thác đầy đủ. Trung tâm dự định thúc đẩy tích cực vai trò của Công ước như một công cụ tại chỗ của bảo tồn đa dạng sinh học bằng cách thiết lập liên kết mạnh mẽ với các chương trình nghị sự về đa dạng sinh học quốc tế, vàđặc biệt là với CBD.

Các hoạt động biểu thị:

-       Xây dựng và thực hiện một kế hoạch chung với Ban thư ký CBD, các tổ chức phi chính phủ quốc tế và các đối tác khác để thực hiện các ưu tiên chính của Chương trình làm việc với các khu vực bảo vệ, sử dụng các địa điểm di sản thế giới mang tính biểu tượng minh chứng cho các tiêu chuẩn và phương thức thực hành tốt nhất cho  hệ thống khu bảo tồn lớn hơn.

-       Xây dựng và thực hiện kế hoạch chung của các hoạt động về đa dạng sinh học biển và ven biển, như là thành phần của hệ thống quản lý biển và các khu vực ven biển được bảo vệ toàn cầu hiệu quả.

-       Thúc đẩy cách tiếp cận nối tiếp và xuyên biên giới và thực hiện các dự án hỗ trợ trực tiếp cho các mục tiêu đa dạng sinh học năm 2012 tập trung vào việc thành lập mạng lưới các khu bảo tồn biển và ven biển ( những dự án hiện tại của Di sản Thế giới bao gồm dự án Cảnh quan biển nhiệt đới Đông Thái Bình Dương và Trung Thái Bình Dương).

2.6. Biến Công ước thành một xu thế và truyền tải thông điệp về di sản thế giới

Công ước Di sản Thế giới tiếp tục chưa được hiểu rõ về tiềm năng bảo tồn đa dạng sinh học. Nó thường được coi là một danh sách cơ chế đơn giản, trong khi tiềm năng như một công cụ mạnh mẽ để khuyến khích sự chú ý của quốc gia và của quốc tế vẫn còn được sử dụng không đúng mức bởi các bên liên quan chủ yếu đến bảo tồn và phát triển bền vững. Kết hợp Công ước vào hộp công cụ của tiêu chuẩn bảo tồn của những bên liên quan này là một mục tiêu ưu tiên của WHC, như sự gắn kết quan hệ đối tác khu vực tư nhân và công cộng. Các nhóm nghiên cứu tự nhiên của Trung tâm sẽ làm việc chặt chẽ với các các đơn vị truyền thông và đối tác cũng như những người khác trong việc thúc đẩy các mục tiêu.

Các hoạt động biểu thị:

-       Xây dựng một gói truyền thông tiêu chuẩn tập trung vào các ứng dụng thực tế của

Công ước Di sản Thế giới từ quan điểm của các bên liên quan đến bảo tồn và phát triển bền vững.

-       Sử dụng các diễn đàn quốc tế để giao tiếp với rộng rãi khán giả về cách Công ước Di sản Thế giới đạt được mục tiêu phát triển như thế nào.

-       Mang đến sự chú ý của các tổ chức quốc tế phi truyền thống và các diễn đàn nghĩa vụ liên chính phủ của các quốc gia đã ký kết liên quan đến bảo tồn di sản thế giới (ví dụ như Tổ chức hàng hải quốc tế, Hội đồng quốc tế về kim loại và khai thác mỏ, Tổ chức gỗ nhiệt đới quốc tế, Hiệp hội điều hành tour và ngành công nghiệp dịch vụ Nhà hàng – khách sạn).

-       Tích cực phát triển quan hệ đối tác về các lĩnh vực chủ chốt với khu vực tư nhân và công cộng để hỗ trợ tài chính cho các sáng kiến ​​bảo tồn.

 -       Sử dụng các điểm di sản thế giới và danh hiệu di sản thế giới như là một công cụ phát triển kinh tế địa phương và khu vực.(Còn tiếp)

Vịnh Porto - Di sản thiên nhiên thế giới của Pháp. Ảnh:Evergreen. Nguồn:wikipedia

Hồng Nhung biên dịch (theo nguồn: Whc.unesco.org)

 

Tin liên quan