Điểm đến

Thăm Hồ Gươm xanh

05:28, 19 Tháng Mười Hai 2012

(DSX) – Với du khách quốc tế hay khách ở phương xa thì Hồ Gươm là một thắng cảnh, một biểu trưng của Thủ đô Hà Nội. Còn với người Hà Nội thì Hồ Gươm không chỉ là một địa điểm có không gian đẹp mà đây còn là lá phổi của thành phố, là nơi tĩnh lặng mà người ta thường đến khi muốn tìm một chốn yên bình.

Hồ Gươm nổi tiếng không chỉ ở Việt Nam mà bạn bè quốc tế cũng biết đến vẻ đẹp đầy mỹ cảm của địa danh này. Cả quần thể Hồ Gươm còn có Tháp Rùa, cầu Thê Húc, đền Ngọc Sơn và nhà Thủy Tạ. Không biết vẻ đẹp của Hồ Gươm đã làm say lòng biết bao nhiêu nhà văn, nhà thơ, họa sĩ bởi chưa có ai thống kê hết được có tổng cộng bao nhiêu tác phẩm viết về đề tài này. Mà không chỉ có các nhà văn, nhà thơ Việt Nam, nhiều nhà thơ, nhà văn quốc tế khi có dịp đến thăm Hồ Gươm cũng ấn tượng với vẻ đẹp như tranh vẽ, như nhà thơ người Hy Lạp Ludemit với những vần thơ nổi tiếng: Hồ Hoàn Kiếm. Lẵng hoa xinh đẹp giữa lòng Hà Nội. Mà sông Hồng là dải lụa uốn quanh.

Hồ Hoàn Kiếm nổi tiếng bởi màu nước xanh lục, màu lục thủy do một loài tảo đặc trưng sống trong hồ mang lại. Hồ Hoàn Kiếm còn nổi tiếng với hàng liễu rũ đẹp mê hồn, những cây lộc vừng ươm sắc vàng mùa thu. Cả khu vực Hồ Hoàn Kiếm và đền Ngọc Sơn được công nhận là di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia vào ngày 10 tháng 7 năm 1980.

Tuy không phải là một hồ lớn bởi toàn bộ diện tích hồ chỉ khoảng 12ha, trong đó chiều dài Nam – Bắc là 700km, chiều rộng Đông – Tây là 200km. Bao quanh hồ là các phố Lê Thái Tổ ở phía tây có phố Đinh Tiên Hoàng, phía đông có phố Hàng Khay.

Lịch sử của hồ chứa đựng nhiều truyền thuyết bí ẩn. Bởi nước hồ quanh năm mang một màu xanh nên đầu tiên hồ có tên là Lục Thủy. Tương truyền vào thế kỷ XV, hồ được đổi tên thành hồ Hoàn Kiếm, gắn liền với truyền thuyết trả gươm thần cho Rùa Vàng. Khi Lê Lợi lên ngôi Hoàng đế lấy niên hiệu là Lê Thái Tổ về đóng đô ở Thăng Long. Trong một lần nhà vua đi chơi thuyền trên hồ Lục Thủy, bỗng một cụ rùa lớn xuất hiện. Lê Thái Tổ giơ gươm ra thì gươm bay về phía cụ rùa. Rùa ngậm gươm lặn xuống đáy hồ, và từ đó hồ Lục Thủy có tên gọi mới là hồ Hoàn Kiếm (trả gươm) hay hồ Gươm.

Trên hồ có hai hòn đảo: đảo Ngọc và đảo Rùa. Cuối thế kỷ XVI, chúa Trịnh dựng phủ Chúa ở phường Báo Thiên (nay là Nhà Thờ Lớn) và ở chỗ phố Thợ Nhuộm gần hồ nên đặt tên cho hai phần hồ là Hữu Vọng và Tả Vọng.

Năm 1865, danh sĩ Nguyễn Văn Siêu đã đứng ra sửa sang lại đền Ngọc Sơn trên đảo Ngọc. Trên gò Ngọc Bội, ông cho xây một ngọn tháp hình bút. Đó là tháp Bút ngày nay và bắc một cầu từ bờ Đông đi vào gọi là cầu Thê Húc.

Trên bờ, xung quanh hồ Gươm có rất nhiều hoa cây cảnh được trồng và chăm sóc cẩn thẩn. Đặc biệt là từ khi chuẩn bị cho Đại lễ 1000 năm Thăng Long, nơi đây càng được chú ý hơn, vì lẽ đó hồ Gươm và những con đường ven hồ đều là những con đường đẹp nhất nhì tại thủ đô Hà Nội.

Nếu đi dạo một vòng quanh hồ Gươm, thì ai ai cũng sẽ dành chút thời gian ghé thăm đền Ngọc Sơn. Trước khi vào đền, du khách sẽ bắt gặp một ngọn Tháp Bút ngay bên tay trái phía lối vào đền. Trên núi Ngọc Bội (núi Độc Tôn) cũ, danh sĩ Nguyễn Văn Siêu cho xây một tháp đá, đỉnh tháp hình ngọn bút lông, thân tháp có khắc ba chữ "Tả Thanh Thiên" (viết lên trời xanh).


Trải qua nhiều năm tháng, người dân Hà Nội dần dần gọi ngắn thành Tháp Bút. Tiếp đến là một cửa cuốn gọi là Đài Nghiên, trên có đặt một cái nghiên mực bằng đá hình nửa quả đào bổ đôi theo chiều dọc, có hình ba con ếch đội. Trên nghiên có khắc một bài minh nói về công dụng của cái nghiên mực xét về phương diện triết học. Người đời sau ca ngợi là: "Nhất đài Phương Đình bút". Từ cổng ngoài đi vào có hai bức tường hai bên, một bên là bảng rồng, một bên là bảng hổ, tượng trưng cho hai bảng cao quý ghi tên những người thi đỗ, khiến cho các sĩ tử đi qua càng gắng công học hành.


Tiếp đến là Cầu Thê Húc, tên cầu Thê Húc nghĩa là giữ lại ánh sáng đẹp của mặt trời. Cầu Thê Húc dẫn đến cổng đền Ngọc Sơn, còn gọi là Đắc Nguyệt Lâu (lầu được trăng) dưới bóng cây đa cổ thụ, ở giữa một vùng cây cối um tùm, trông như từ dưới nước nhô lên. Cầu được danh sĩ Nguyễn Văn Siêu cho xây dựng vào năm 1865 với ý nghĩa là "nơi đậu ánh sáng Mặt Trời buổi sáng sớm". Cầu Thê Húc được làm bằng gỗ rất thô sơ và sơn màu đỏ. Cầu có thiết kế cong cong và uốn như hình con tôm, nhìn từ xa cầu vô cùng nổi bật giữa một đảo cây xanh.

Qua hết cầu Thê Húc vào đến đền Ngọc Sơn. Đền được xây dựng từ thế kỷ XIX. Lúc đầu được gọi là chùa Ngọc Sơn, sau đổi gọi là đền Ngọc Sơn vì trong đền chỉ thờ thần Văn Xương là ngôi sao chủ việc văn chương khoa cử và thờ Đức Đại vương Trần Hưng Đạo, vị anh hùng dân tộc có công lãnh đạo quân dân đánh thắng quân Nguyên thế kỷ XIII. Lịch sử ghi lại rằng khởi nguyên, khi vua Lý Thái Tổ dời đô ra Thăng Long đặt tên ngôi đền đã có tại đây là Ngọc Tượng. Đến đời nhà Trần đổi tên là Ngọc Sơn. Thời Trần, ngôi đền để thờ những người anh hùng liệt sĩ đã hy sinh trong kháng chiến chống quân Nguyên-Mông.


Đền chính gồm hai ngôi nối liền nhau, ngôi đền thứ nhất về phía Bắc thờ Đức Đại vương Trần Hưng Đạo và thờ Đức Văn Xương Đế quân. Tượng đặt ở hậu cung trên bệ đá cao khoảng 1 m, hai bên có hai cầu thang bằng đá. Tượng Đức Văn Xương đứng, tay cầm bút. Phía Nam có đình Trấn Ba (đình chắn sóng). Đình hình vuông có tám mái, mái hai tầng có 8 cột chống đỡ, bốn cột ngoài bằng đá, bốn cột trong bằng gỗ. Các nhân vật được thờ trong đền, ngoài Trần Hưng Đạo, Văn Xương Đế Quân, Lã Động Tân, Quan Vân Trường, còn thờ Đức Phật Adiđà. Điều này thể hiện quan niệm Tam giáo đồng nguyên của người Việt.

Giữa Hồ Gươm có tháp Rùa, tháp được xây trên đảo Rùa từ thời vua Lê Thánh Tông đã dựng Điếu Đài ở đó để nhà vua ra câu cá. Sang thời Lê Trung Hưng (khoảng thế kỷ XVII-thế kỷ XVIII) thì chúa Trịnh Giang cho xây Tả vọng dinh trên đảo rùa là nơi vui chơi hóng mát, sau bị phá hỏng khi Lê Chiêu Thống lên nắm quyền. Tháp Rùa được xây theo hình vuông có 3 tầng, tầng dưới xây rộng hơn, rồi thu nhỏ dần lên tầng trên, các mặt phía đông và tây có 3 cửa cuốn. Phía nam và bắc có 2 cửa cuốn nhọn ở đầu. Đỉnh 2 tầng có lan can chạy xung quanh. Bốn đầu đao đắp uốn cong dần lên vào giữa đỉnh, trên đỉnh có hình ngôi sao 5 cánh.

Người dân Hà Nội có thói quen đi dạo quanh Hồ Gươm vào buổi tối để tìm một chút trong lành giữa trốn đô thị đông đúc. Buổi sáng thì đây là một địa điểm tập thể dục lý tưởng của những người dân các khu phố quanh hồ. Còn với khách du lịch thì đây là một địa điểm không thể thiếu trong các chương trình city tour ( du lịch trong thành phố), bởi đến đây chính là đã đến với trái tim của Hà Nội.

Lan Hương

 

Tin liên quan