Tầm nhìn

Để phục hồi lại rừng bị mất, cần chế tài mạnh mẽ hơn

23:45, 06 Tháng Mười Một 2012

Các dự án thủy điện, công trình đầu tư phát triển miền núi đã xâm hại đáng kể diện tích rừng tự nhiên của tỉnh, nhưng trách nhiệm trả lại màu xanh cho rừng thì dường như vẫn còn bỏ ngỏ. Đã đến lúc cần sự vào cuộc mạnh mẽ của các ngành, các địa phương.

Chậm trồng rừng thay thế

Theo báo cáo mới nhất của ngành chức năng, tổng diện tích rừng bị thu hồi để thực hiện các dự án thủy điện đến nay hơn 7.000ha. Chưa kể mới đây, hơn 800ha rừng phòng hộ đầu nguồn sông Tranh phải chuyển đổi mục đích để người dân ở xã Trà Bui (Bắc Trà My) có đất sản xuất. Ngoài ra, khi mở các đường công vụ, đường tránh Quốc lộ 14E, xây dựng Nhà máy Thủy điện Đắc Mi 4… đã vùi dập hơn 1.000ha đất nương rẫy của người dân, càng tạo thêm áp lực vào rừng lấy đất sản xuất. Trong số diện tích đất rừng và đất khác của các huyện miền núi bị thu hồi để phát triển kinh tế - xã hội, phục vụ công tác bảo đảm an ninh quốc phòng thì đất thu hồi để xây dựng các nhà máy thủy điện chiếm khoảng gần 35%. Theo quy định, khi lấy đi bao nhiêu diện tích rừng thì chủ đầu tư có trách nhiệm trồng lại chừng ấy rừng. Tuy nhiên, thực tế, việc trồng lại rừng còn khá khiêm tốn. Đến thời điểm này, một số dự án thủy điện được UBND tỉnh phê duyệt phương án trồng rừng thay thế như các Thủy điện Sông Cùng 2, Sông Bung 4, Sông Bung 5, Đắc Mi 4, A Vương…, nhưng theo thống kê, chỉ có gần 300 ha được chủ đầu tư trồng mới và khoanh nuôi tái sinh rừng. Công ty CP Thủy điện Geruco Sông Côn 2, dù đã có phương án trồng rừng thay thế được phê duyệt, nhưng vẫn chưa chịu chi trả kinh phí hơn 3,3 tỷ đồng để Ban Quản lý rừng phòng hộ Sông Côn thực hiện trồng thay thế 70ha rừng. Nhà máy Thủy điện A Vương chỉ mới bỏ ra hơn 200 triệu đồng cho chi trả dịch vụ môi trường rừng trên địa bàn xã Ma Cooih (Đông Giang)…

Trong khi đó, các nhà máy khai thác khoáng sản trong bản đánh giá tác động môi trường đều có phương án trồng rừng thay thế, song đến nay vẫn án binh bất động. Tại Phước Sơn, theo ghi nhận của chúng tôi, hiện vẫn chưa có nhà máy nào triển khai trồng lại rừng trên diện tích đã khai thác xong. Một cán bộ lâm nghiệp của Chi cục Lâm nghiệp tỉnh cho biết: “Mỗi lần kiểm tra, chúng tôi đều nhắc nhở họ phải khẩn trương trồng lại rừng nhưng rồi đâu lại hoàn đó. Nguyên nhân doanh nghiệp chây lỳ là các biện pháp chế tài xử phạt chưa nghiêm khắc”.

Cái lợi mà các dự án thủy điện, công trình phục vụ phát triển miền núi đem lại là điều không thể phủ nhận, nhưng mặt trái của nó là tàn phá rừng, ảnh hưởng đến môi trường, đe dọa đa dạng sinh học cũng không hề nhỏ. Có một thực tế, dự án nào, công trình nào ở miền núi cũng vẽ ra những “viễn cảnh” tốt đẹp rằng rừng xanh bị lấy đi rồi sẽ phục hồi trong ngày mai. Bản đánh giá tác động môi trường trong các dự án thủy điện, khai khoáng luôn thể hiện trách nhiệm trồng lại rừng của chủ đầu tư, với lộ trình thực hiện rất chi li.

Sẽ có cuộc tổng rà soát

 “Điểm nóng” xảy ra trong thời gian gần đây ở các địa phương miền núi là tình trạng xâm hại rừng tự nhiên để mở rộng diện tích đất sản xuất, đặc biệt là trồng cây cao su. Theo Chi cục Kiểm lâm tỉnh, từ đầu năm đến nay lực lượng chức năng phát hiện 233 vụ phá rừng trái phép với diện tích 404 ha. Điển hình, huyện Tiên Phước có 137 ha rừng bị xâm hại trái phép, Núi Thành với 75 ha, khu vực hồ chứa nước Đông Tiển (Thăng Bình) thiệt hại 49 ha rừng, xâm lấn 47 ha khu vực rừng phòng hộ A Vương (thuộc khu tái định cư Cút Chơ Run, Đông Giang)… Lực lượng kiểm lâm đã khởi tố 14 vụ, chuyển cơ quan công an tiếp tục điều tra, xử lý theo thẩm quyền.

Theo nhận định của Chi cục Kiểm lâm tỉnh, điểm yếu phát sinh nhiều bất cập trong các dự án trồng cây cao su là chưa có quy hoạch tổng thể, phần lớn các dự án triển khai trồng cao su thời gian qua đều vi phạm Luật Bảo vệ và Phát triển rừng. Ở nhiều nơi trồng cao su, người dân còn bị mất đất sản xuất; tình trạng phá rừng để lấy đất sản xuất, chờ đền bù khi Nhà nước có chủ trương trồng cao su là thực trạng đáng lo ngại ở các huyện miền núi. Trong khi đó, việc quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch 3 loại rừng (đặc dụng, phòng hộ và sản xuất) chưa phù hợp, chậm điều chỉnh, bổ sung và một phần do áp lực về nguồn nguyên liệu nên người dân thiếu đất sản xuất...

Ông Phan Tuấn - Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm tỉnh cho biết, sắp đến, ngành kiểm lâm sẽ có cuộc tổng rà soát lại tất cả dự án tác động vào rừng tự nhiên, đặc biệt các dự án trồng cây cao su. Theo đó, sẽ kiểm tra lại toàn bộ diện tích đã hoàn tất hoặc chưa làm thủ tục hồ sơ pháp lý; chỉ đạo các hạt kiểm lâm trực thuộc cương quyết xử lý các trường hợp sai phạm.

Nguồn Monre

 

Tin liên quan