Tầm nhìn

Du lịch trách nhiệm và bảo vệ di sản

05:55, 07 Tháng Mười Một 2012

(DSX)- Du lịch Việt Nam có sự gắn bó mật thiết với các di sản thiên nhiên, văn hóa, các danh lam thắng cảnh và di tích lịch sử. Tuy nhiên, sự phát triển du lịch thiếu thân thiện đã gây những ảnh hưởng xấu tới môi trường và cảnh quan thiên nhiên. Việc phát triển du lịch có trách nhiệm là một trong những biện pháp hữu hiệu nhằm bảo tồn và phát huy giá trị của di sản cho hiện tại và tương lai.

Du lịch cộng đồng tại Cao Nguyen Đá Hà Giang. Nguồn:dongvan.gov.vn

Được gì?

Du lịch trách nhiệm không còn xa lạ với các nước phương Tây. Tuy nhiên, tại Việt Nam, loại hình du lịch này vẫn đang trong giai đoạn khởi đầu. Trong xu hướng phát triển chung của thế giới, việc thay đổi phương thức du lịch không nằm ngoài mục tiêu phát triển bền vững bởi du lịch là ngành kinh tế có tính liên ngành, liên vùng, tính xã hội hóa cao. Và du lịch trách nhiệm là một  lựa chọn thông minh. Câu hỏi đặt ra là được gì khi phát triển du lịch có trách nhiệm?

Trách nhiệm ở đây là trách nhiệm về kinh tế, trách nhiệm về xã hội và trách nhiệm về môi trường. Đối với các điểm du lịch, các hoạt động du lịch trách nhiệm sẽ giúp giảm thiểu các tác động tiêu cực về kinh tế, xã hội và môi trường; mang lại nhiều lợi ích hơn cho người dân địa phương và tăng thu nhập cho các cộng đồng dân cư, cải thiện điều kiện làm việc và khuyến khích người dân tham gia vào quá trình quyết định những vấn đề ảnh hưởng tới sinh kế của họ, từ đó tác động đến ý thức cộng đồng địa phương trong việc bảo tồn, gìn giữ các di sản tự nhiên và văn hóa. Đối với du khách, du lịch trách nhiệm mở ra nhiều trải nghiệm thú vị khi được trực tiếp giao lưu với cộng đồng dân cư, từ đó, họ có cơ hội được tìm hiểu sâu sắc hơn về văn hóa, xã hội và môi trường bản địa; góp phần tăng cường sự hiểu biết lẫn nhau giữa du khách và cộng đồng.  

Du lịch Việt Nam có sự gắn bó mật thiết đối với các di sản tự nhiên, di sản văn hóa, các danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử. Do đó, việc phát triển du lịch có trách nhiệm là hướng đi tất yếu của ngành du lịch nhằm bảo vệ, gìn giữ những giá trị của di sản đồng thời vẫn đạt được những lợi ích kinh tế, xã hội lâu dài, bền vững.

Du lịch cộng đồng tại Vườn Quốc gia Cát Tiên. Nguồn: dongnai.gov.vn

Bước tiến mới

Tại Việt Nam, các loại hình “du lịch sinh thái”, “du lịch bền vững”, “du lịch cộng đồng” cùng chung một mục tiêu có trách nhiệm với các giá trị tự nhiên và văn hóa bản địa đã xuất hiện từ năm 1990. Tại Khu dự trữ sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm, di sản văn hóa thế giới Hội An, Mỹ Sơn, vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng, vườn Quốc gia Cát Tiên đã khai thác lợi thế để phát triển du lịch trách nhiệm, bảo vệ các di sản không bị ảnh hưởng bởi các hoạt động du lịch. Tuy nhiên, trong giai đoạn 2001- 2010 những kết quả đạt được vẫn chưa tương xứng với kỳ vọng đặt ra khi chất lượng và sự đa dạng của các sản phẩm du lịch trách nhiệm vẫn còn yếu. Cụ thể, theo số liệu của Viện nghiên cứu phát triển du lịch Việt Nam, tại Phong Nha – Kẻ Bàng, dù đã có khoảng 70% cộng đồng tham gia vào các dịch vụ du lịch nhưng có tới hơn 72% du khách không được phổ biến những quy tắc tác động đến môi trường tự nhiên, văn hóa - xã hội. Nguyên nhân là do các hoạt động du lịch trách nhiệm chưa nhận được sự quan tâm đúng mức của các cơ quan quản lý và cộng đồng.

Mới đây, ngày 2/11, Hội nghị thường niên về “Du lịch trách nhiệm” đã lần đầu tiên được tổ chức tại Hà Nội nhằm nâng cao nhận thức về phát triển du lịch có trách nhiệm ở Việt Nam dựa trên nền tảng các nguyên tắc về môi trường, xã hội, phù hợp với những quan điểm và mục tiêu quan trọng của dự thảo Chiến lược phát triển Du lịch Việt Nam gian đoạn 2011 – 2020, tầm nhìn 2030. Hội nghị nằm trong khuôn khổ kế hoạch hành động của Dự án ”Chương trình Phát triển năng lực du lịch có trách nhiệm với môi trường và xã hội" giai đoạn 2011-2015 với tổng giá trị lên tới 12,1 triệu euro do Liên minh Châu Âu tài trợ.

Kế hoạch phát triển du lịch tại các tỉnh miền núi phía bắc cũng nhấn mạnh tới việc phát triển các sản phẩm và chương trình hành động phát triển du lịch cộng đồng trong giai đoạn 2013-2015 nhằm tạo nên những dòng sản phẩm riêng biệt, lôi cuốn sự tham gia của du khách, từ đó, xây dựng thương hiệu du lịch chung của vùng.

Và lần đầu tiên, sáng kiến về chứng nhận du lịch có trách nhiệm đã được các chuyên gia tới từ các tổ chức quốc tế (WWF, ESRT, SNV), đại diện các doanh nghiệp du lịch, đại diện từ Tổng cục Du lịch đưa ra bàn thảo nhằm nâng cao nhận thức xã hội về du lịch trách nhiệm tiến tới việc xây dựng bộ tiêu chí được ban hành bảo đảm thực thi hiệu quả du lịch có trách nhiệm.

Điều này chứng tỏ sự thay đổi, chuyên biến trong cách nhìn nhận và tiếp cận vấn đề của các cơ quan quản lý đối với việc phát triển du lịch trách nhiệm trong thời gian tới, góp phần tăng cường năng lực cạnh tranh của du lịch Việt Nam, đồng thời trang bị những hành trang phục vụ du lịch cho cộng động địa phương đáp ứng nhu cầu của sự phát triển, thúc đẩy ngành du lịch phát triển theo hướng chất lượng, bền vững và có trách nhiệm./.

TH

Tin liên quan