Tầm nhìn

An ninh môi trường và sự hủy diệt các nền văn minh: Những bài học từ quá khứ

23:20, 28 Tháng Mười 2012

Chúng ta đã điểm qua 7 trong số nhiều nền văn minh vĩ đại của nhân loại. Quá khứ bi hùng của chúng để lại cho chúng ta những bài học gì về phát triển và sinh tồn? Một nền văn minh dù thấp kém hay cao siêu đều phải tồn tại dựa trên cái được gọi là An ninh Môi trường. Hủy hoại An ninh Môi trường là điều kiện tiên quyết của sự hủy diệt không thể chống đỡ, vấn đề là lâu hay mau mà thôi !

Di tích của nền văn minh sông Nile Ai Cập cổ đại

1.Thế giới là vô thường. Chỉ có sự biến đổi liên tục mới là không biến đổi

Có lẽ bài học đầu tiên chính là sự vô thường của thực tại. Thực tại biến đổi liên tục. Ngay cả những nền văn minh rất cao, cao đến mức khoa học công nghệ siêu như hiện nay cũng còn chưa hiểu hết người xưa bằng cách nào đã tạo ra những nền văn minh như vậy cách ngày nay cả ngàn, cả chục ngàn năm trước. Sự biến mất của các nền văn minh đó cho thấy thực tại luôn biến đổi, chỉ có sự thay đổi liên tục mới là không thay đổi. Dù văn minh cao đến đâu, không chóng thì chày cũng sụp đổ để thay thế bằng nền văn minh mới chưa chắc đã văn minh hơn.

Có lẽ con người ngày xưa ấy cũng có suy nghĩ như chúng ta bây giờ, rằng thời đại của họ đã là tuyệt đỉnh cao siêu và không gì có thể làm cho những nền văn minh cao siêu ấy sụp đổ. Vậy mà chúng vẫn sụp đổ. Thậm chí biến mất đến mức gần như không để lại vết tích nào khiến hậu thế ngày nay phải tốn bao công sức kiếm tìm và giải mã. Người xưa đã khai thác thiên nhiên, khai thác lẫn nhau, tích lũy vàng bạc châu báu, chôn tiền và đồ quý hiếm trong huyệt mộ, xâm chiếm lãnh thổ và chém giết lẫn nhau, để rồi cùng nhau, kẻ thắng người bại, và cùng với của cải gom góp được, mất tăm mất tích trong các tầng đất. Chả lẽ đó là Văn minh ư ? Con người ít chịu ngộ ra rằng tại sao họ không chịu sống có chất lượng trong hòa bình và nhân ái, giành thời gian sống quý báu của cuộc đời ngắn ngủi cho những mục tiêu nhân văn hơn, từ bi và hỉ xả hơn?

Lẽ nào đã là con người thì phải là như vậy chăng (? !). Như tổ tiên của chúng ta trong các nền văn mính đã mất ấy đã từng suy nghĩ, từng hành động và từng “sống - thì - phải - tranh - giành - cướp - đoạt” ?

 2.Biến động môi trường, đặc biệt các thảm họa trường diễn là căn nguyên sâu xa của sự sụp đỏ nhiều nền văn minh

 Con người hủy diệt chính mình thông qua khai thác cạn kiệt môi trường trong đó bước đi đầu tiên chính là tàn phá rừng, để rồi lâm vào cảnh thiếu suy thoái đất đai, thiếu nước ngọt, hạn hán, lũ lụt, nạn đói, để rồi dịch bệnh,…Những thảm họa thiên nhiên có thể do Ông Trời tạo ra nhưng được tiếp tay và khuếch đại bởi sự khai thác thiên nhiên thiếu cẩn trọng của người xưa.

 Điều đó đã làm các đế chế hùng mạnh cũng phải suy kiệt dần theo kiểu trường diễn. Để rồi sau đó bị hủy diệt bởi các cuộc chiến tranh giành lãnh thổ và của cải. Chiến tranh chỉ có thể hủy diệt một nền văn minh đã suy sụp do môi trường bị hủy hoại. Những thảm họa môi trường chậm chạp, trường diễn, từng tí một mới chính là những thảm họa đáng sợ vì rất khó đảo ngược tình thế. Có lẽ vì thế mà môi trường từng được sử dụng như một loại vũ khí trong các cuộc xung đột ? [i][i]

 Sự hủy diệt của 7 nền văn minh vĩ đại nhất của nhân loại như đã phân tích trong 7 bài trước cho thấy Văn mình phải được đánh giá và bảo trì theo góc độ An ninh Môi trường. Không phải Văn minh chỉ là đền đài là vàng bạc là hội họa là kỹ thuật ướp xác là kỹ thuật xây dựng là văn tự là vân vân – chúng chỉ là bề nổi của Văn minh. Đảm bảo An ninh Môi trường mới là gốc rễ của Văn minh, điều mà người xưa chưa ngộ được ! Hủy hoại An ninh Môi trường là điều kiện tiên quyết của sự hủy diệt không thể chống đỡ, vấn đề là lâu hay mau mà thôi !



[i][i] Nguyễn Đình Hòe và Nguyễn Ngọc Sinh (2010). Đảm bảo An ninh Môi trường cho Phát triển bền vững. NXB Khoa học và Kỹ thuật, Hà Nội

Nguyễn Đình Hòe – Nguồn VACNE

 

Tin liên quan