Tầm nhìn

An ninh môi trường và sự hủy diệt của các nền văn minh: Văn minh Đảo Phục Sinh (Pâques)

21:52, 05 Tháng Mười 2012

Nền văn minh bí ẩn trên của đảo Pâques ( đảo Phục Sinh), nơi nổi tiếng toàn cầu vì gần một ngàn bức tượng đá khổng lồ.cao từ 4 đến 20m, nặng từ 10 đến 270 tấn được đẽo gọt trau chuốt, đã tàn lui vào khoảng cuối thế kỷ XV.

Những bức tượng đá khổng lồ còn sót lại trên đảo Pâques [i]

1.Đảo Pâques còn được gọi là đảo "Phục Sinh" vì đã được nhà thám hiểm – một thuyền trưởng người Hà Lan tên là Jakob Roggeveen trên hành trình đi tìm Vùng đất Phía Nam (Terra Australis) đã tình cờ phát hiện ra trong ngày Chủ Nhật Lễ Phục Sinh năm 1722. Đảo còn có tên Tây Ban Nha là Pascua, tên tiếng Anh là Easter cũng nghĩa là Phục Sinh. Pâques có diện tích 165km2, nằm phía tây Chile 3600 km, cách hòn đảo gần nhất có người ở cũng tới 1.900km. Về địa lý, nó thuộc nhóm đảo Polynesia của Nam Thái Bình Dương. Trên đảo đến nay vẫn còn sót lại 887 bức tuợng đá khổng lồ tiếng địa phương là “moai” được dựng lên từ thế kỷ X sau CN, nặng từ vài tấn đến hàng trăm tấn, cao 1,2 đến trên 20 met, đéo gọt từ đá núi lửa (Pâques là một hòn đảo được cấu tạo từ 3 đỉnh núi lửa) đứng xếp hàng hoặc nằm ngổn ngang không hàng lối[ii].

2.Rừng bị tàn phá là nguyên nhân hủy diệt nền văn minh Pâques. Các nhà khoa học đã phát hiện ra các vết phấn hoa sót lại cho thấy ngày xưa từng có giống cọ Jubaea cao hơn 30m mọc tươi tốt và là thành phần chính yếu của thảm thực vật trên đảo..

Sau nhiều cuộc khảo cứu, giới khoa học làm rõ (theo phân tích đồng vị phóng xạ khá chính xác) kết cục đau buồn của văn hóa Pâques chỉ diễn ra trong vòng 150 năm kể từ năm 1300. Trong vòng 150 năm, một hòn đảo giàu có, phồn vinh, một thiên đường của chim, rừng xanh rậm rì bao phủ, đầy loại hoa trái, vậy mà khi được phát hiện (năm 1722  khi thuyền trưởng người Hà Lan Jakob Roggeveen đặt chân đến), thì đảo trơ trui, chỉ còn vài nghìn người ốm đói thê thảm. Hiện nay hòn đảo khá nghèo màu xanh: vẻn vẹn 50 loại thực vật, trong đó 10 loại cây và không cây nào mọc cao trên 3 m[iii].

Vũ điệu bên tượng đá trên đảo Pâques [v]

Dân trên đảo đã đốn hạ rừng cây nguyên thuỷ để làm con lăn vận chuyển hàng ngàn bức tượng thờ khổng lồ (moai), để làm nghi lễ tôn giáo. Thêm vào đó theo nghiên cứu của một nhóm nhà khoa học dưới sự chỉ đạo của Terry L. Hunt từ ĐH Hawaii, người Polynesia khi đến đảo đã vô tình đem theo loài chuột Thái Bình Dương (rattus exulans) trên thuyền. Khi thuyền cập đảo, chuột xổng lên đảo. Ước tính đến năm 1200 sau Công lịch, đàn chuột trên đảo bùng phát đến 2-3 triệu con vì không có đối thủ cạnh tranh. Chúng gặm sạch các quả cọ, không còn để mầm cọ phát triển, khiến quá trình hủy diệt các cánh rừng cọ trên đảo diễn ra nhanh hơn [iv]. Người và chuột đua nhau phá nên rừng bị xóa sổ vào khoảng năm 1500.

Với một hòn đảo không lớn bị cô lập giữa biển cả mênh mông, nguồn nước cho sản xuất, sinh hoạt, cân bằng sinh thái, điều hòa khí hậu là sống còn và bao giờ cũng là nguồn tài nguyên rất hạn hẹp. Muốn có nước thì phải có rừng. Rừng phải được bảo vệ nghiêm ngặt Hủy diệt rừng thì hết nước, nhất là không còn nguyên liệu làm thuyền đánh cá, cạn nguồn thực phẩm (cá, chim, thú, hoa, quả). Nạn đói hoành hành bi thảm đến mức dân chúng của đảo phải “đập xương người ra hút tủy”. Năm 1860 dân chúng nổi dậy đánh đổ giới cầm quyền của đảo, sau đó đập phá luôn các pho tượng một thời là biểu tượng của nền văn minh Pâques [vi]


[i] Nguồn: Citypicture,đăng lại trên Vietnamnet http://vietnamnet.vn/vn/khoa-hoc/31428/bi-an-cuoi-cung-cua-dao-phuc-sinh.html

[ii] Đảo Phục Sinh. http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A3o_Ph%E1%BB%A5c_Sinh

[iii] Bí ẩn đảo Phục Sinh đã được sáng tỏ. http://www.xaluan.com/modules.php?name=News&file=article&sid=74894

[iv] Bí ẩn đảo Phục Sinh đã được sáng tỏ. Tài liệu đã dẫn

[v] Nguồn:web n7w (7 kỳ quan thế giới mới)

[vi] Tại sao có những nền văn minh biến mất? http://www.trieuthanhweeklymagazine.com/khoahoc/kh1/conhungnenvanminh.html

Nguyễn Đình Hòe – Nguồn VACNE

Tin liên quan