Tầm nhìn

An ninh môi trường và sự hủy diệt của các nền văn minh: Văn minh Angkor

21:36, 20 Tháng Chín 2012

Sự hủy diệt của nhiều nền văn minh trên Trái Đất có phần nguyên nhân từ vấn đề An ninh Môi trường bị xâm hại

Đền Angkor Wat (Đế Thiên)

Quần thể đền Angkor ở Campuchia tiếng Việt gọi chung là Đế Thiên - Đế Thích (Angkor Wat - Đế Thiên, Angkor Thom - Đế Thích). Nền văn minh Angkor – Thủ đô của Đế chế Khmer - bắt đầu từ những năm 800 SCN và nở rộ trong khoảng thời gian từ năm 1000 – 1200 SCN và suy tàn vào đâu thế kỷ kỷ 15. Thời kỳ nở rộ tương đương với thời nhà Lý của Đại Việt. Thời đó đã có hơn 1 triệu người sống tại thủ đô Angkor. Phế tích của Angkor ở phía Bắc Biển Hồ, gần thành phố Xiêm Riệp ngày nay.

Di tích hoành tráng và bí ẩn này đã từng bị bỏ hoang nhiều thế kỷ trong những cánh rừng rập rạp ở Siemriep. Nhà thám hiểm người Pháp Henri Mouhot phát hiện lại phế tích đô thị kỳ vĩ và bí ẩn này giữa rừng già năm 1860. Tại Angkor còn tồn lưu nhiều ngôi đền cổ, nhiều phế tích của các công trình dân cư, đô thị và hệ thống thủy lợi được xây dựng từ thế kỷ 9 đến thế kỷ 14. 

Sự hủy hoại môi trường là một phát hiện mới lý giải cho sự sụp đổ của đế quốc này. Người Khmer xưa đã xây dựng tại Angkor một hệ thống kênh rạch và hồ chứa phức tạp phục vụ cho thương mại, giao thông và thủy lợi. Khi dân số tăng lên, hệ thống kênh rạch bị cản trở dẫn đến thiếu nước, ô nhiễm, dịch bệnh và bị lũ lụt hoành hành. Để đáp ứng cho số dân tăng thêm, người ta đã khai quang những cánh rừng trên các ngọn đồi quanh Angkor để mở rộng vùng đất trồng lúa. Đất trống trọc làm cho kênh bị bồi lấp khi mưa to. Sự phá hủy hệ thống thủy lợi với lượng cư dân ngày càng đông đảo đã dẫn tới các hậu quả nghiêm trọng khác về môi trường trong đó có sự ô nhiễm, dịch bệnh (dịch hạch).

Điều đó dẫn đến mùa màng thất bát do lũ lụt và hạn hán. Trong khi trước đó mỗi năm có 3 vụ lúa - điều này đã góp phần cốt yếu cho sự thịnh vượng và quyền lực của đế chế Khmer. Sự giảm sút mùa màng, dịch bênh đã làm cho đế quốc này suy yếu thêm. Sau năm 1352, người Thái thuộc tiểu vương quốc Ayutthaya đã mở nhiều cuộc tiến công vào đế quốc Khmer nhưng đều bị đánh bật. Cuối cùng, năm 1431, đã chiếm được Angkor, mở đầu cho sự suy tàn của thành phố cổ kính và thuộc loại lớn nhất thế giới đương thời.

Trước các cuộc chiến tranh xâm lược của kẻ thù, việc mất an ninh môi trường dẫn đến suy giảm nguồn lực của vương quốc là nguyên nhân dẫn đến sự tàn lụi của một đế chế thuộc loại rộng lớn và hùng mạnh nhất trong suốt hơn 600 năm ở Đông Nam Á.

 

Nguyễn Đình Hòe -  Nguồn VACNE

 

 

Tin liên quan