Cảnh báo

Nhìn từ sự việc Di tích chùa Trăm gian...

06:14, 04 Tháng Chín 2012

(DSX) - Trước sự việc di tích quốc gia chùa Trăm gian bị “làm mới”, phá hủy gần như toàn bộ kiến trúc cũ gắn với lịch sử gần 1000 năm của ngôi chùa. Một số ý kiến cho rằng để sự việc xảy ra là thiếu sót của ngành văn hóa, song nếu nhìn nhận một cách công bằng thì lỗi từ nhiều nguyên nhân: sự thiếu phối hợp giữa các đơn vị quản lý, sự thiếu hiểu biết, coi thường pháp luật của một số cá nhân.

Chùa Trăm Gian là một di tích lịch sử văn hoá độc đáo, tiêu biểu của Thủ đô, đã được Bộ VHTTDL xếp hạng di tích cấp Quốc gia và được UBND Thành phố phân cấp cho UBND huyện Chương Mỹ quản lý trực tiếp.

Trải qua nhiều năm, các hạng mục kiến trúc của chùa bị xuống cấp nghiêm trọng. Tuy đã được đầu tư kinh phí để tu bổ một số hạng mục, nhưng do di tích lớn, nhiều hạng mục của di tích đã xuống cấp nghiêm trọng nên UBND huyện Chương Mỹ không có đủ nguồn lực để đầu tư tu bổ di tích.

>Câu chuyện từ việc kinh phí để tu bổ

Năm 2007-2009, dự án trùng tu ở chùa Trăm Gian có được một văn bản thỏa thuận của Bộ VHTTDL nhưng vì không có kinh phí nên dự án không thể thực hiên. Tháng 4 năm 2010, Sở Kế hoạch & Đầu tư Hà Nội đã phê duyệt chủ trương đầu tư Dự án tu bổ, tôn tạo di tích lịch sửa chùa Trăm Gian và giao cho Sở VHTTDL Hà Nội làm chủ đầu tư. Sau đó, các thủ tục chuẩn bị đầu tư đã được Sở VHTTDL Hà Nội hoàn thành. Hồ sơ thiết kế thi công, tổng dự toán đã được Cục Di sản – Bộ VHTTDL duyệt.

Chùa Trăm Gian đã hư hỏng nhiều do thời gian..

Tuy nhiên, do tình hình kinh tế khó khăn, thực hiện Nghị quyết 11/NQ-CP ngày 24/2/2011 của Chính phủ nên UBND Thành phố chưa bố trí được nguồn kinh phí đầu tư cho dự án tu bổ, tôn tạo di tích chùa Trăm Gian trong năm 2011. Do thời gian kéo dài mà không được sửa chữa, trùng tu, chùa Trăm Gian tiếp tục bị xuống cấp.

Cuối tháng 9 năm 2011, Sở VHTTDL Hà Nội, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Tài chính, UBND huyện Chương Mỹ đã kiểm tra hiện trạng di tích và thống nhất đánh giá thực trạng nhiều hạng mục kiến trúc như: Ống muống, Thượng điện, nhà Tổ, gác Khánh… đang bị xuống cấp nghiêm trọng có nguy cơ sập đổ. Dù đã được nhà chùa và địa phương thực hiện việc chống đỡ tạm thời trong mùa mưa bão năm 2011, nhưng vẫn không đảm bảo an toàn cho hệ thống di vật và khách thập phương vào lễ Phật.

>> Và tiếp tục chậm do nhiều nguyên nhân.

Vì vậy, các đơn vị trên đã có văn bản đề xuất với UBND Thành phố cho phép chủ đầu tư hạ giải ngay các hạng mục xuống cấp trong tình trạng nguy hiểm và triển khai thi công, đồng thời giao Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Tài chính cân đối, bố trí kinh phí để thực hiện dự án ngay trong năm 2011. Tuy vậy vì tình hình kinh tế khó khăn chung nên đến hết năm 2011 dự án vẫn chưa được thực hiện.

Cầu thang đá cũ và mới của chùa Trăm Gian...

Cho đến tận ngày 29/6/2012, UBND Thành phố Hà Nội mới ban hành quyết định về việc giao nhiệm vụ và kế hoạch vốn thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia và một số mục tiêu Thành phố năm 2012, trong đó di tích chùa Trăm Gian được bố trí nguồn kinh phí đầu tư là 5 tỷ đồng. Nhưng kinh phí cũng chưa được giao ngay để thực hiện mà mới chỉ thấy 5 tỉ trên quyết định.
Đến đầu tháng 8 vừa qua, Trưởng phòng Quản lý Di sản, Sở VHTTDL Hà Nội tiếp tục báo cáo về tình trạng hư hỏng của nhà Tổ, đề nghị Ban Giám đốc Sở yêu cầu Ban Quản lý dự án với tư cách là chủ đầu tư khẩn trương triển khai việc tu bổ chùa, trong đó có điều chỉnh tổng dự toán kinh phí theo thời giá hiện tại.

Tuy nhiên, công việc trùng tu vẫn chưa được tiến hành thì đến ngày 24 tháng 8 báo chí phát hiện và phản ánh thông tin về việc chùa Trăm Gian bị phá dỡ làm mới.

>>>Hậu quả từ công tác quản lý và sự coi thường pháp luật của một số cá nhân.

Mặc dù việc nhà chùa tự ý hạ giải và thi công các hạng mục của di tích xuất phát từ việc chùa đã quá xuống cấp, dễ gây nguy hiểm  nhưng vẫn là một việc làm trái pháp luật.

Theo đúng nguyên tắc việc tháo dỡ, xây dựng một nhà dân bình thường cũng phải có giấy phép, có thiết kế trình lên chính quyền địa phương và phải được sự chấp thuận của chính quyền sở tại thì mới được tiến hành sửa chữa hay xây dựng. Vậy mà với một di tích cấp quốc gia như chùa Trăm Gian lại được nhà chùa tùy tiện sửa chữa không có bất kỳ một giấy tờ, kế hoạch gì.

chỉ còn lại vài tấm phù điêu khắc gỗ cũ còn lại đa phần đã bị sơn lại màu mới...

Ngày 28 tháng 8, khi đoàn kiểm tra của Bộ VHTTDL xuống kiểm tra thì Ban quản lý chùa và đơn vị thi công hoàn toàn không đưa ra được một hồ sơ, giấy tờ thủ tục hay quy trình kế hoạch gì. Ông Vũ Xuân Thành - Chánh thanh tra Bộ VHTTDL, cho biết với một di tích quốc gia thì việc trùng tu phải có thỏa thuận của Cục Di sản văn hóa và lúc thi công phải có mặt cán bộ của cơ quan trung ương ở hiện trường khi hạ giải.

Điều ngạc nhiên là trong cả tháng chùa tháo dỡ xây dựng ầm ầm như vậy mà lại không có cán bộ quản lý nào của huyện Chương Mỹ “ phát hiện”. Bắt đầu từ ngày 19 tháng 7 chùa Trăm gian được tháo dỡ và xây mới, từ ngày đó đến khi sự việc được báo chí đưa tin cán bộ quản lý văn hóa và thanh tra xây dựng của huyện Chương Mỹ đã đi đâu? Phải chẳng có sự cố tình “ làm ngơ” của huyện Chương Mỹ hay do công tác quản lý quá yếu kém không nhận thức được tầm nghiêm trọng của sự việc?

Bên cạnh đó, việc tự ý sửa chữa, xây dựng coi thường pháp luật của Ban quản lý chùa Trăm Gian cũng cần phải được xử lý nghiêm. Do không nhận được kinh phí tu bổ nên trụ trì chùa Trăm Gian đã kêu gọi sự đóng góp từ sự quên góp của người dân cũng như Phật tử nhiều nơi. Phải chăng do không nhận được kinh phí nên nhà chùa có thể tự ý xây dựng không cần quan tâm đến Pháp luật?

>>>>Tại cuộc họp báo chiều ngày 30 tháng 8 vừa qua.

Cuộc họp báo do Giám đốc Sở VHTTDL Hà Nội chủ trì, các bên liên quan đã thẳng thắng nhìn nhận những sai phạm của mình.

Về phía mình, Sở VHTTDL Hà Nội cho biết tuy không quản lý trực tiếp di sản nhưng chưa có biện pháp xử lý kịp thời khi di tích có dấu hiệu bị đổ do mưa bão, thời gian đó là khuyết điểm của Sở.

Chủ tịch và phó chủ tịch UBND xã Tiền Phương, huyện Chương Mỹ trong cuộc họp cũng đã thẳng thắn nhìn nhận trách nhiệm. Phó chủ tịch UNBD xã tuyên bố trong cuộc họp báo: Tôi có trách nhiệm khi để sự việc xảy ra như vậy, mức độ xử lý thế nào đối với tập thể, cá nhân từ xã đến huyện, nhà sư và ban quản lý di tích thì chúng tôi sẽ chấp hành theo kết luận của thanh tra.

Còn về phần nhà chùa, Sư trụ trì của chùa cũng đã thừa nhận lỗi của cá nhân mình.Ông Vũ Văn Đông – Chủ tịch xã Tiền Phương cho hay, vị trụ trì thực sự là người rất có tâm với chùa. Tuy nhiên, do nhận thức của nhà chùa và ban quản lý yếu kém nên mới dẫn đến sự việc đáng tiếc.

Trước sự việc lùm xùm quanh việc di tích chùa Trăm Gian bị tháo dỡ và xây mới, dư luận hết sức quan tâm, có rất nhiều ý kiến cho răng ngành văn hóa quá thiếu sót trong công tác quản lý. Một số bài báo trên các trang báo mạng và các diễn đàn còn cho rằng thanh tra văn hóa không làm tròn trách nhiệm hay trách nhiệm của thanh tra văn hóa ở đâu khi sự việc đã rồi mới đến hiện trường...Những ý kiến trên đều là những nhìn nhận thiếu khách quan với tầm nhìn hạn chế không hiểu hết quy trình xử lý công việc. Thanh tra Bộ VHTTDL đã có mặt ngay tại hiện trường sau khi được phản ánh sự việc và đã lập tức đình chỉ công tác sai phạm này. Bộ VHTTDL chỉ quản lý trên phương diện định hướng khi ra các quyết định chứ không thể trực tiếp quản lý hàng ngàn di tích trên khắp cả nước. Nếu như yêu cầu thanh tra của Bộ phải biết ngay sự việc thì phải có mấy nghìn thanh tra “ túc trực” ở các di tích trên khắp mọi miền đất nước?  Theo quy định của Luật di sản văn hóa và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật di sản văn hóa, các cấp chính quyền phải có trách nhiệm bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa. Trong chỉ thị số 73/CT-BVHTTDL về việc tăng cường các biện pháp quản lý di tích và các hoạt động bảo quản, tu bổ và phục hồi di tích, Bộ VHTTDL đã nêu rõ: Tiếp tục kiện toàn và nâng cao trách nhiệm bộ máy, trông nom trực tiếp tại di tích, không khoán trắng công tác bảo vệ di tích cho các cá nhân.

Căn cứ những quy định này có thể thấy rằng chính quyền sở tại của huyện Chương Mỹ và các phòng, ban chức năng đã không làm tròn công tác quản lý nhà nước về di sản văn hóa trên địa bàn, cụ thể là để di tích quốc gia chùa Trăm Gian bị hủy hoại. Bên cạnh đó sự việc xảy ra lần này là do nhiều yếu tố như đã trình bày ở trên. Đây chính là một bài học có những tổn thất lớn mà mỗi cơ quan, ban ngành từ trung ương đến địa phương cần nhìn nhận để tìm biện pháp khắc phục lỗ hổng trong công tác quản lý từ nay về sau tránh những sự việc đáng tiếc như vừa qua tái diễn.

Nguyễn Hương




 

Tin liên quan